مستندهای «دیولافوآ» و «گیرشمن»؛ روایتی از تاریخ کاوش‌های باستان‌شناسی شوش/ قصه کاوش‌های باستان‌شناسان خارجی روی پرده سینماتک

پژمان مظاهری‌پور، کارگردان مستندهای «دیولافوآ» و «گیرشمن»، در گفت‌وگو با خبرنگار میراث‌آریا از نمایش این دو فیلم با موضوع تاریخ مطالعات باستان‌شناسی و حفاری‌های فرانسوی‌ها در محوطه باستانی شوش در سینماتک موزه هنرهای معاصر تهران خبر داد.

مظاهری‌پور گفت: فیلم‌های مستند «دیولافوآ» به مدت ۳۴ دقیقه و «گیرشمن» به مدت ۳۸ دقیقه، هر دو محصول سال ۱۴۰۲، روز یکشنبه اول شهریورماه ۱۴۰۵ ساعت ۱۶ در سالن سینماتک موزه هنرهای معاصر تهران به نمایش درمی‌آیند.

او افزود: این دو مستند روایتی از تاریخ حفاری‌های باستان‌شناسی فرانسوی‌ها در محوطه باستانی شوش از دوره قاجار تا پهلوی ارائه می‌کنند و بخشی از تاریخ مطالعات و کاوش‌های باستان‌شناسی در یکی از مهم‌ترین محوطه‌های تاریخی ایران را به تصویر می‌کشند.

مظاهری‌پور درباره شکل‌گیری مجموعه مستندهای خود درباره محوطه‌های باستانی ایران توضیح داد: این مجموعه درباره تاریخ مطالعات باستان‌شناسی در محوطه‌های مختلف ایران است و علاوه بر شوش، محوطه‌هایی مانند تخت‌جمشید، تخت‌سلیمان و تپه حسنلو را نیز دربرمی‌گیرد.

او ادامه داد: این فیلم‌ها را با این رویکرد آغاز کردم که فعالیت‌های باستان‌شناسی مربوط به یک محوطه و تاریخ مطالعات باستان‌شناسی در آن محوطه ثبت، ضبط و مستندسازی شود؛ به‌گونه‌ای که این آثار امکان تحلیل، آموزش و معرفی محوطه‌های باستانی و همچنین ارائه اطلاعات جامع، دقیق، به‌روز و علمی را فراهم کنند.

این مستندساز با اشاره به جایگاه شوش در مطالعات باستان‌شناسی ایران اظهار کرد: شوش یکی از مهم‌ترین محوطه‌های باستانی ایران است که به دلیل برخورداری از دوره‌های متعدد تاریخی، از پیش از تاریخ و دوره‌های پیش از ایلامی تا دوران تاریخی و اسلامی، همواره از اهمیت ویژه‌ای در مطالعات باستان‌شناسی برخوردار بوده است. همچنین استمرار زندگی در این منطقه، بر اهمیت آن افزوده است.

او یکی دیگر از ویژگی‌های مهم شوش را حجم بالای اشیا و یافته‌های باستان‌شناسی دانست و گفت: در دوره‌ای که افرادی مانند دیولافوآ، لوفتوس و دومورگان در شوش فعالیت می‌کردند، بخش قابل توجهی از آثار از این محوطه خارج و به موزه لوور منتقل شد. این موضوع همواره مورد توجه باستان‌شناسان و پژوهشگران بوده است.

مظاهری‌پور با بیان اینکه شوش یکی از ارکان مهم در آموزش و مطالعات باستان‌شناسی به شمار می‌رود، افزود: این محوطه یکی از نشانه‌های معتبر تمدن ایران و از نمونه‌های مهم برای شناخت تاریخ و تمدن بشری است و به همین دلیل ضرورت داشت مجموعه‌ای مستند برای ارائه تصویری تحلیلی از تاریخ کاوش‌ها و مطالعات باستان‌شناسی آن ساخته شود.

او درباره محتوای این مجموعه گفت: نخستین فیلم به فعالیت‌های لوفتوس، باستان‌شناس انگلیسی، و دیولافوآ و داستان شناسایی شوش و آغاز فعالیت آن‌ها در این منطقه می‌پردازد؛ همچنین ماجرای حضور دیولافوآ، ارتباط او با دربار ناصرالدین‌شاه و توافق‌هایی که در نهایت زمینه خروج حجم زیادی از آثار باستانی را فراهم کرد، مورد بررسی قرار گرفته است.

کارگردان این مجموعه ادامه داد: فیلم بعدی به فعالیت‌های دومورگان و کاوش‌های گسترده او در شوش اختصاص دارد؛ کاوش‌هایی که طی سال‌های طولانی انجام شد و طی آن شمار زیادی از اشیا و یافته‌های باستان‌شناختی از ایران خارج و به موزه لوور منتقل شد.

او درباره مستند «گیرشمن» نیز گفت: این فیلم به فعالیت‌های رمان گیرشمن، باستان‌شناس فرانسوی، در شوش اختصاص دارد. می‌توان گفت با حضور او، فعالیت یک باستان‌شناس به معنای حرفه‌ای‌تر در این محوطه آغاز شد، هرچند به کار گیرشمن از منظر باستان‌شناسی، فنی و همچنین سیاست‌ها و رفتارهای او نقدهای جدی وارد شده است.

مظاهری‌پور افزود: در این مستند تلاش شده است علاوه بر فعالیت‌های باستان‌شناختی گیرشمن، نقدهایی که درباره شیوه کار او و همچنین خروج غیرمجاز آثار از کشور مطرح شده، مورد توجه قرار گیرد.

او درباره ادامه این مجموعه مستند نیز گفت: این مجموعه قرار بود پنج قسمت داشته باشد. قسمت چهارم درباره ژان پرو و قسمت پنجم درباره فعالیت‌ها و کاوش‌های میرابلین کابلی در شوش بود، اما متأسفانه به دلیل قطع بودجه، برخی سلیقه‌ای‌عمل‌کردن‌ها و نبود شناخت درست از ظرفیت‌های سینمای مستند، امکان ساخت و تکمیل این دو قسمت فراهم نشد.

پس از نمایش فیلم‌های «دیولافوآ» و «گیرشمن»، پژمان مظاهری‌پور درباره مستندها و روند تولید آن‌ها با حاضران گفت‌وگو خواهد کرد.

حضور در این برنامه برای عموم علاقه‌مندان آزاد و رایگان است و در سالن سینماتک موزه هنرهای معاصر تهران به نشانی تهران، خیابان کارگر شمالی، جنب پارک لاله برگزار می‌شود.

انتهای پیام/