تمرکز گردشگری ایران بر بازار کشورهای هم‌مرز

به گزارش خبرنگار خبرگزاری مهر، انوشیروان محسنی بندپی معاون گردشگری وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در نشست خبری که به مناسبت هفته گردشگری در معاونت گردشگری برگزار شد، اظهار کرد: این دو مناسبت فرصتی برای پیوند میان فرهنگ و معنویت با مفاهیمی همچون ایثار، فداکاری، دلبستگی به سرزمین و هویت ملی فراهم کرده است؛ مفاهیمی که می‌توان آنها را در قالب گردشگری فرهنگی و روایت‌محور به جامعه و گردشگران معرفی کرد.

وی افزود: گردشگری صرفاً جابه‌جایی و سفر نیست، بلکه شناخت فرهنگ، اقوام، تاریخ، آداب و رسوم و مجموعه جذابیت‌ها و روایت‌هایی است که یک ملت می‌تواند با خود به همراه داشته باشد.

محسنی بندپی با اشاره به شعار امسال سازمان جهانی گردشگری و تأکید آن بر دستور کار دیجیتال و استفاده از هوش مصنوعی در بازطراحی گردشگری، گفت: این شعار اتفاقی نیست و نشان‌دهنده مسیری است که جهان در حوزه گردشگری در پیش گرفته است. ما نیز باید در برنامه‌ریزی‌ها و مأموریت‌هایی که بر عهده داریم، از دانش و فناوری روز برای ارزیابی، اصلاح و بازطراحی برنامه‌ها استفاده کنیم.

معاون گردشگری ادامه داد: امروز هوش مصنوعی می‌تواند در مدت بسیار کوتاهی اطلاعات و محتوای مورد نیاز را در اختیار ما قرار دهد، اما در کنار استفاده از این فناوری باید مراقب باشیم که وابستگی به آن موجب کاهش خلاقیت و توانمندی‌های انسانی نشود.

وی با بیان اینکه تجربه وابستگی اقتصاد کشور به نفت نشان داده است که اتکای بیش از اندازه به یک منبع می‌تواند آسیب‌زا باشد، اظهار کرد: باید از فناوری، اقتصاد دیجیتال و هوش مصنوعی به گونه‌ای استفاده کنیم که بهره‌وری و تاب‌آوری اقتصادی افزایش یابد.

محسنی بندپی خاطرنشان کرد: فناوری‌های نوین می‌توانند در انتخاب مقصد، برنامه‌ریزی سفر، بازاریابی، رزرو خدمات، ارائه خدمات و حتی ارتقای تجربه گردشگر مورد استفاده قرار گیرند. از این رو، بازطراحی گردشگری در شرایط فعلی یک ضرورت اجتناب‌ناپذیر است و این بازطراحی باید متناسب با مقتضیات کشور هدایت شود.

وی تصریح کرد: در عین استفاده از فناوری‌های نوین، باید اصالت فرهنگی و تاریخی کشور حفظ شود و از ظرفیت فناوری برای شناخت بهتر بازارها، معرفی مقاصد، افزایش تأثیرگذاری سفر، افزایش بهره‌وری و ارتقای تجربه گردشگران بهره گرفت.

معاون گردشگری وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی همچنین از عزم این وزارتخانه برای قرار دادن گردشگری ایران در مسیر هوشمندسازی و تحول دیجیتال خبر داد و گفت: شرکت‌های دانش‌بنیان، استارت‌آپ‌ها، دانشگاه‌ها، بخش خصوصی و فعالان خلاق و نوآور حوزه گردشگری می‌توانند در این مسیر نقش جدی ایفا کنند.

گردشگری پس از جنگ ۱۲ روزه نیز مسیر خود را ادامه داد

محسنی بندپی با اشاره به تأثیر جنگ ۱۲ روزه بر صنعت گردشگری کشور گفت: در خردادماه ۱۴۰۴ با جنگ ۱۲ روزه مواجه شدیم و این اتفاق بر روندی که در توسعه گردشگری داخلی و خارجی آغاز کرده بودیم، تأثیر گذاشت.

وی افزود: دولت در این مدت، ارتقای جایگاه گردشگری در نظام حکمرانی، تقویت دیپلماسی گردشگری، توسعه همبستگی و همکاری و تسهیل فرآیندها و حمایت همه‌جانبه از بخش خصوصی را در دستور کار داشته است.

معاون گردشگری با اشاره به روند آمارهای گردشگری اظهار کرد: در فروردین ۱۴۰۴ و سه ماه پایانی سال ۱۴۰۳، بر اساس آمارهای سازمان جهانی گردشگری، رشد معناداری در گردشگری داشتیم، اما پس از وقوع جنگ ۱۲ روزه، این روند منفی شد.

وی با بیان اینکه گردشگری در عین پویایی و جذابیت، آسیب‌پذیری‌های خاص خود را دارد، گفت: گردشگری یکی از آسیب‌پذیرترین صنایع در حوزه اقتصاد، اشتغال و ارزآوری است و احیا و بازسازی این صنعت و بازگرداندن اعتماد به چرخه گردشگری، طبیعتاً به زمان نیاز دارد.

محسنی بندپی ادامه داد: با وجود این شرایط، گردشگری متوقف نشد. دانش و تجربه‌ای که در این حوزه وجود داشت، با همکاری بخش خصوصی و دانشگاه‌ها به طراحی سناریوهای مختلف برای شرایط «نه جنگ و نه صلح» منجر شد و فعالان این حوزه تلاش کردند برنامه‌های خود را متناسب با شرایط پیش ببرند.

وی با اشاره به استمرار محدودیت‌ها و تحریم‌ها در حوزه حمل‌ونقل هوایی اظهار کرد: حتی در شرایطی که محدودیت‌هایی برای تأمین سوخت و قطعات هواپیما وجود دارد، صنعت گردشگری تلاش کرده مسیر خود را حفظ کند و برای شرایط مختلف سناریو داشته باشد.

معاون گردشگری تأکید کرد: مجموعه این تجربه‌ها نشان می‌دهد که گردشگری باید علاوه بر توسعه، از تاب‌آوری لازم در برابر بحران‌ها نیز برخوردار باشد و استفاده از فناوری، هوشمندسازی، ظرفیت بخش خصوصی و دانش دانشگاهی می‌تواند در افزایش این تاب‌آوری نقش مؤثری داشته باشد.

تمرکز بر توسعه گردشگری داخلی و بازارهای کشورهای هم‌مرز

معاون گردشگری وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی با اشاره به سناریوهای طراحی‌شده برای مدیریت شرایط مختلف، گفت: در شرایط فعلی دو محور اصلی را در دستور کار قرار داده‌ایم؛ نخست توسعه گردشگری داخلی و دوم تمرکز بر بازارهای گردشگری خارجی، به‌ویژه کشورهایی که با ایران مرز زمینی دارند.

بندپی افزود: در حوزه گردشگری خارجی، اولویت نخست ما کشور عراق است و در همین راستا در یکی از جلسات مربوط به فعال‌سازی دیپلماسی گردشگری و تقویت روابط خارجی، ۹ محور برای تحرک‌بخشی به گردشگری میان ایران و عراق مطرح شد.

وی ادامه داد: همچنین دفاتر خدمات مسافرتی کشور را برای فعالیت بیشتر در بازارهای افغانستان و پاکستان فعال کرده‌ایم و تلاش داریم ظرفیت‌های گردشگری ایران را در این بازارها بیش از گذشته معرفی کنیم.

معاون گردشگری تأکید کرد: حضور ایران در نمایشگاه‌های گردشگری نیز با جدیت دنبال می‌شود و حتی اگر شرایط به گونه‌ای باشد که برای حضور در یک مقصد نیاز به چند جابه‌جایی پروازی داشته باشیم، در این نمایشگاه‌ها شرکت خواهیم کرد.

محسنی بندپی گفت: پیام ما این است که حتی در شرایط جنگ نیز هیچ فرصتی را برای معرفی ظرفیت‌های گردشگری کشور از دست نخواهیم داد و تلاش می‌کنیم با استفاده از همه ظرفیت‌های موجود، حضور ایران را در بازارهای هدف حفظ کنیم.

۳۱۷ پروژه گردشگری با مجموع سرمایه‌گذاری بالغ بر ۱۴۰۰ همت در دست اجراست

در ادامه؛  معاون گردشگری وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، از آغاز روند جدیدی برای رفع موانع ساخت‌وساز تأسیسات گردشگری خبر داد و گفت: با همکاری دستگاه‌های اجرایی و شهرداری‌ها، بسیاری از موانع پیش روی سرمایه‌گذاران در این حوزه در حال برطرف شدن است.

وی با اشاره به جلسه‌ای با شهرداری تهران اظهار کرد: در این نشست، هفت سرمایه‌گذار به صورت جداگانه مسائل و موانع پروژه‌های خود را مطرح کردند و با بررسی موضوعات، برای رفع مشکلات آنها تصمیم‌گیری شد.

بندپی افزود: در یکی از این موارد، موضوع ساخت یک هتل مطرح بود که با هماهنگی انجام‌شده، امکان افزایش ارتفاع ساختمان تا ۷۰ طبقه فراهم شد. چنین پروژه‌هایی با توجه به موقعیت و چشم‌اندازی که ایجاد می‌کنند، می‌توانند به مجموعه‌هایی با ویژگی‌های خاص و جذابیت بالا در حوزه گردشگری تبدیل شوند.

معاون گردشگری با اشاره به حجم پروژه‌های در دست اجرا گفت: در حال حاضر حدود ۳۱۷ پروژه گردشگری با مجموع سرمایه‌گذاری بالغ بر ۱۴۰۰ همت در دست اجراست که نشان‌دهنده ظرفیت قابل توجه بخش خصوصی برای سرمایه‌گذاری در این حوزه است.

وی همچنین به حمایت از بوم‌گردی و صنایع دستی اشاره کرد و گفت: حدود ۱۲.۳ همت برای حمایت از مشاغل خرد و خانگی در نظر گرفته شده است که می‌تواند به توسعه بوم‌گردی، صنایع دستی، اشتغال روستایی و رونق گردشگری در مناطق روستایی کمک کند.

بندپی با اشاره به پروژه‌های آماده بهره‌برداری ادامه داد: در حال حاضر حدود سه هزار پروژه در آستانه بهره‌برداری قرار دارند و بخشی از آنها در هفته گردشگری افتتاح می‌شوند. همان‌طور که اعلام شد، در این هفته ۲۴۶ پروژه گردشگری به بهره‌برداری خواهد رسید که در میان آنها هتل‌های پنج‌ستاره در مشهد، اصفهان و رشت، یک هتل چهارستاره و چند هتل سه‌ستاره نیز قرار دارند.

معاون گردشگری وزارت میراث فرهنگی تأکید کرد: با وجود چالش‌هایی که در مسیر توسعه گردشگری وجود دارد، اجرای تکالیف تعیین‌شده در برنامه هفتم توسعه برای افزایش ظرفیت اقامتی کشور در دستور کار قرار دارد و وزارت میراث فرهنگی اجرای این تکالیف را دنبال می‌کند.

معاون گردشگری وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، با اشاره به تأثیر توسعه فناوری و هوش مصنوعی بر بازار کار گفت: با ورود فناوری‌های نوین، دیجیتال‌سازی و هوش مصنوعی به حوزه‌های مختلف، بخشی از نیروی انسانی کاهش می‌یابد، اما باید همزمان مسیرهای جدیدی برای ایجاد و حفظ اشتغال فعال شود.

وی افزود: در همین راستا، تفاهم‌نامه‌ای میان معاونت صنایع دستی و معاونت گردشگری وزارت میراث فرهنگی در حال اجراست که بر اساس آن، هتل‌های چهار و پنج‌ستاره ملزم می‌شوند فضایی را برای عرضه صنایع‌دستی اختصاص دهند تا گردشگران و مسافران بتوانند در زمان اقامت از محصولات صنایع‌دستی نیز استفاده کنند.

بندپی با اشاره به اختصاص ۱۲.۳ همت برای حمایت از مشاغل خرد و خانگی اظهار کرد: بخشی از سیاست‌های اشتغال‌زایی در حوزه گردشگری و صنایع‌دستی از طریق حمایت از مشاغل خرد و خانگی دنبال می‌شود تا آثار احتمالی کاهش اشتغال ناشی از توسعه فناوری در بخش‌های مختلف جبران شود.

معاون گردشگری همچنین درباره «سفرکارت» گفت: این طرح بیشتر با هدف حمایت از اقشار کم‌درآمد و تسهیل امکان سفر برای این گروه‌ها دنبال می‌شود، اما برای اجرای کامل آن موانعی وجود دارد. در همین زمینه جلسات متعددی برگزار شده و موضوع اخذ مجوزهای لازم از بانک مرکزی در حال پیگیری است.

وی ادامه داد: تلاش می‌کنیم با رفع موانع موجود، امکان اجرای مؤثرتر سفرکارت فراهم شود تا این ابزار بتواند در تسهیل سفر اقشار مختلف جامعه نقش داشته باشد.

بندپی در پاسخ به پرسشی درباره آمار گردشگران ورودی و نحوه محاسبه افرادی که با اهداف کاری وارد کشور می‌شوند، گفت: آمار گردشگری باید بر اساس تعاریف و شاخص‌های مشخص این حوزه محاسبه شود و میان گردشگر، مسافر و افرادی که با اهداف کاری یا اقامت‌های غیرگردشگری وارد کشور می‌شوند، تفکیک وجود دارد.

وی افزود: بررسی دقیق آمار گردشگران ورودی، به‌ویژه در ارتباط با اتباع کشورهای همسایه و افرادی که با اهداف کاری وارد کشور می‌شوند، نیازمند تفکیک نوع سفر و هدف ورود است تا آمار گردشگری به شکل دقیق‌تری ارائه شود.

معاون گردشگری وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، با تأکید بر ضرورت توجه جدی به محیط زیست در توسعه گردشگری گفت: ملاحظات زیست‌محیطی باید در صدر برنامه‌ریزی‌ها و اقدامات این حوزه قرار داشته باشد و موضوعاتی مانند مصرف سوخت و انرژی، نحوه ارائه خدمات و مدیریت پسماند باید با رویکرد حفاظت از محیط زیست دنبال شود.

وی افزود: امروز آثار استفاده گسترده از برخی مواد پلاستیکی حتی در زنجیره غذایی و بدن انسان نیز مورد توجه قرار گرفته است و همین موضوع نشان می‌دهد که صنعت گردشگری نیز باید در استفاده از منابع و مواد مصرفی، الزامات زیست‌محیطی را جدی بگیرد.

بندپی با اشاره به رویکرد سازمان جهانی گردشگری در تعیین شاخص‌های توسعه گردشگری اظهار کرد: در ارزیابی مقاصد گردشگری، تعامل‌پذیری جوامع محلی با محیط زیست و رعایت اصول پایداری از مؤلفه‌های مهم به شمار می‌رود و این رویکرد باید در برنامه‌ریزی گردشگری کشور نیز مورد توجه قرار گیرد.

معاون گردشگری تأکید کرد: توسعه گردشگری بدون توجه به ظرفیت‌های محیط زیستی و توان جوامع محلی، پایدار نخواهد بود و سیاست‌های این حوزه باید به گونه‌ای تنظیم شود که ضمن رونق گردشگری، حفاظت از منابع طبیعی و محیط زیست نیز تضمین شود.

بندپی: ضریب اشغال هتل‌ها در شهریور ۱۴۰۵ نسبت به سال گذشته افزایش یافته است

معاون گردشگری وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی با بیان اینکه ضریب اشغال هتل‌ها در شهریور ۱۴۰۵ نسبت به شهریور سال گذشته افزایش داشته است، گفت: آمار مربوط به ضریب اشغال تخت در استان‌های مختلف به‌صورت مستند قابل ارائه و بررسی است.

وی در پاسخ به پرسشی درباره وضعیت اشغال مراکز اقامتی اظهار کرد: افزایش ضریب اشغال هتل‌ها در شهریور امسال نسبت به شهریور ۱۴۰۴ یک واقعیت اثبات‌شده است و آمار دقیق آن به تفکیک استان‌ها و ضریب اشغال تخت قابل ارائه است.

وی با تأکید بر شفافیت در ارائه آمار افزود: هیچ آماری در طول دوره مدیریتی خود ارائه نکرده‌ام که پشتوانه و استدلال نداشته باشد. ما اصحاب رسانه را از خودمان جدا نمی‌دانیم و درباره مسائل و مشکلات موجود نیز چیزی را از رسانه‌ها پنهان نمی‌کنیم.

بندپی با اشاره به افزایش هزینه‌های جاری کشور گفت: افزایش قیمت‌ها واقعیت موجود کشور است و تورم موجب شده هزینه‌های مختلف از جمله حمل‌ونقل، مواد غذایی، انرژی و سایر خدمات افزایش پیدا کند. مراکز اقامتی نیز با افزایش هزینه‌های خود مواجه هستند و این موضوع باید در تعیین نرخ خدمات آنها مورد توجه قرار گیرد.

معاون گردشگری با اشاره به افزایش هزینه‌های هتل‌ها، از جمله هزینه تأمین مواد غذایی، شست‌وشوی ملحفه و نیروی انسانی، تصریح کرد: نرخ‌گذاری مراکز اقامتی باید به‌گونه‌ای باشد که برای آنها نیز مقرون‌به‌صرفه باشد؛ چراکه افزایش هزینه‌های تولید و ارائه خدمات، واقعیتی است که نمی‌توان آن را نادیده گرفت.

وی درباره ضرورت تحریک تقاضای سفر نیز گفت: با وجود افزایش قیمت‌ها، باید همه مؤلفه‌هایی که می‌تواند به تحریک تقاضا و رونق گردشگری کمک کند، فعال شود.

بندپی افزود: در همین هفته گردشگری بیش از ۷۰۰ رویداد در سراسر کشور برگزار می‌شود که بخش قابل توجهی از آنها در استان‌ها و مناطق مختلف برنامه‌ریزی شده است. جزئیات این رویدادها به تفکیک استان‌ها و حتی شهرها و روستاهای محل برگزاری قابل ارائه است.

وی با تأکید بر اینکه افزایش قیمت در بخش‌های مختلف گردشگری قابل انکار نیست، گفت: هزینه‌های حمل‌ونقل، خوراک و اقامت افزایش یافته است و باید در کنار این واقعیت، با اجرای برنامه‌های مختلف، زمینه تحریک تقاضا و رونق گردشگری را فراهم کنیم.

ضریب اشغال هتل‌ها در چندین استان افزایش یافته است

معاون گردشگری وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی با ارائه آماری از ضریب اشغال تخت در استان‌های مختلف گفت: در شهریور ۱۴۰۵ نسبت به شهریور سال گذشته، در تعدادی از استان‌ها شاهد افزایش ضریب اشغال مراکز اقامتی بوده‌ایم.

وی با اشاره به آمار ضریب اشغال تخت در استان‌های مختلف اظهار کرد: در اصفهان ضریب اشغال از ۷۵ به ۸۰ درصد، کرمان از ۵۰ به ۵۵ درصد، آذربایجان شرقی از ۸۵ به ۹۰ درصد، اردبیل از ۹۰ به ۹۲ درصد، گیلان از ۹۵ به ۹۸ درصد، قزوین از ۸۵ به ۹۰ درصد، یزد از ۴۰ به ۶۰ درصد، سمنان از ۳۲ به ۴۸ درصد و خراسان شمالی از ۶۵ به ۷۰ درصد افزایش یافته است.

وی افزود: در خوزستان ضریب اشغال ۳۶ درصد باقی مانده و در مازندران نیز این شاخص در سطح ۹۵ درصد بوده است. در قم نیز ضریب اشغال تخت ۸۰ درصد اعلام شده است.

بندپی با تأکید بر ضرورت شفافیت در آمار گردشگری گفت: مبنای محاسبه تعداد گردشگران در کشورهای مختلف باید به‌صورت تطبیقی بررسی شود. در دنیا هر فردی که به‌طور موقت از یک کشور وارد کشور دیگر می‌شود و اقامت کوتاه‌مدت دارد، در زمره گردشگران محاسبه می‌شود و مواردی مانند اقامت یک‌ساله برای کار یا تحصیل از این تعریف جداست.

معاون گردشگری ادامه داد: برای شفاف‌سازی، تلاش کرده‌ایم آمار گردشگران را تفکیک کنیم و مشخص شود چه میزان از ورودها با هدف زیارت، چه میزان با هدف گردشگری و چه میزان مربوط به سایر انواع سفر بوده است. این تفکیک به شفاف‌تر شدن آمار گردشگری کشور کمک می‌کند.

وی با اشاره به اهمیت بازار عراق اظهار کرد: حدود ۷۰ درصد گردشگران ورودی به ایران از عراق هستند و به همین دلیل این کشور را به‌عنوان نخستین بازار هدف در برنامه دیپلماسی گردشگری مورد توجه قرار داده‌ایم.

بندپی گفت: هدف ما این است که گردشگری ترکیبی میان ایران و عراق توسعه پیدا کند و گردشگران عراقی علاوه بر زیارت، با سایر جاذبه‌های تاریخی، فرهنگی و طبیعی ایران نیز آشنا شوند.

وی با اشاره به ظرفیت پروازهای خارجی به گیلان افزود: در شرایط عادی، از مجموع حدود ۱۵۲ پرواز هفتگی به گیلان، حدود ۵۲ پرواز خارجی است که بخشی از آنها از کشورهای عمان، عراق و قطر انجام می‌شود. بخشی از این گردشگران نیز سفر ترکیبی میان مشهد و گیلان دارند.

معاون گردشگری همچنین توسعه گردشگری سلامت را از دیگر محورهای همکاری با بازار عراق دانست و گفت: تسهیل گردشگری سلامت، به‌ویژه با استفاده از سامانه‌های ایجادشده، در دستور کار قرار دارد تا ورود گردشگران سلامت، مقصد آنها، بیمارستان یا پزشک ارائه‌دهنده خدمات و نوع خدمات دریافت‌شده قابل رصد باشد.

وی افزود: در حوزه گردشگری عراق، تسهیل ورود خودروهای شخصی گردشگران، حمایت از بخش خصوصی، ایجاد دفاتر اطلاع‌رسانی در مبادی اصلی مانند شلمچه و مهران و برقراری ارتباط میان فعالان حرفه‌ای گردشگری دو کشور دنبال می‌شود.

بندپی با اشاره به حضور بخش خصوصی ایران در نمایشگاه‌های بین‌المللی گردشگری اظهار کرد: در نمایشگاه‌های مهم بین‌المللی، وزارت میراث فرهنگی از حضور بخش خصوصی حمایت می‌کند تا هتلداران، دفاتر خدمات مسافرتی و راهنمایان گردشگری بتوانند ظرفیت‌های ایران را معرفی و برای جذب گردشگر اقدام کنند.

وی درباره افزایش هزینه سفر نیز گفت: در حال حاضر راه‌حل فوری و مستقیمی برای کاهش همه هزینه‌های سفر وجود ندارد؛ چراکه بخش‌هایی مانند حمل‌ونقل هوایی، زمینی و ریلی دارای سازوکارهای نرخ‌گذاری خود هستند.

معاون گردشگری افزود: یکی از اقداماتی که می‌توان دنبال کرد، اجرای طرح کارت سفر و همچنین مذاکره با مراکز اقامتی است تا در فصل‌های کم‌تقاضا، مشوق‌هایی برای کاهش قیمت اقامت و تحریک تقاضای سفر در نظر گرفته شود.

بندپی با اشاره به محدودیت‌های ناشی از تحریم‌های هوایی گفت: تلاش ما این است که ظرفیت مرزهای زمینی را تا حد امکان فعال کنیم و از مسیر مذاکره، محدودیت‌های موجود را کاهش دهیم.

وی تأکید کرد: توسعه بازارهای منطقه‌ای، فعال‌سازی مرزهای زمینی، حمایت از بخش خصوصی و استفاده از ظرفیت گردشگری ترکیبی می‌تواند به افزایش ورود گردشگران و تقویت صنعت گردشگری کشور کمک کند.