موزه باستان شناسی جیرفت، موزهای تاریخی است که تمدن پنجهزارسالهی این شهرستان را در خود جای داده است و هماکنون از جاهای دیدنی جیرفت به شمار میرود. با تماشای آثار بهنمایش درآمده در این موزه میتوان با فرهنگ مردمان گذشته و شیوهی زندگی آنها بیشتر آشنا شد. در اینجا، سعی شده است تا حدودی به معرفی این بنای تاریخی و آثار به نمایش درآمده در آن پرداخته شود؛ اما بازدید از آن مسلماً تأثیر بهتری دارد.
موزه باستان شناسی جیرفت مجموعه ای تاریخی است که بخش مهمی از میراث پنج هزار ساله این منطقه را نگهداری می کند و از جاذبه های دیدنی شهر به شمار می آید. با بازدید از vitrin های این موزه، می توان رد زندگی و فرهنگ مردمان گذشته را بهتر دنبال کرد. در ادامه مروری کوتاه بر پیشینه بنا و آثار شاخص آن خواهیم داشت؛ هرچند تماشای حضوری موزه اثرگذاری دیگری دارد.
ماجرای کشف آثار کهن جیرفت شنیدنی است. روزی یکی از کشاورزان هنگام شخم زدن زمین خود در جیرفت به کاسه ای برخورد که توجهش را جلب کرد. با کندن بیشتر، گورستانی متعلق به پنج هزار سال پیش نمایان شد.
خبر کشفیات خیلی زود در روستا پیچید و قاچاقچیان آثار تاریخی وارد ماجرا شدند و اشیا را به کشورهای همسایه می بردند. این رویداد حدود یک سال و نیم ادامه داشت تا اینکه حمیده چوبک، باستان شناس، برای کاوش تپه تاریخی کنار صندل در حاشیه هلیل رود به جیرفت رفت و از این رخداد باخبر شد. او برای ساماندهی کاوش های جیرفت از یوسف مجیدزاده، باستان شناس شناخته شده مقیم فرانسه، دعوت کرد و مسئولیت پژوهش میدانی را به او سپرد.
با حضور آقای مجیدزاده، دست قاچاقچیان کوتاه شد. او که سرپرست اصلی کاوش ها بود، با پیگیری های مستمر توانست 18 شیء تاریخی را از یک حراجی در انگلستان بازپس گیرد. این مجموعه شامل 2 کوزه، 5 جام، 3 وزنه، 1 ظرف باستانی، 1 كاسه ارزشمند و 6 گلدان بود.
بنای موزه باستان شناسی جیرفت سفید رنگ است و دو ستون بلند و شاخص دارد که با چند پله به ورودی می رسد. در این مجموعه حدود 1000 قلم شیء ارزشمند نگهداری می شود که بیشتر آنها به هزاره سوم پیش از میلاد و بخشی نیز به دوران پس از اسلام مربوط است.
میان همه آثار، حدود 300 قلم به ظروف سنگی منقوش با برجستگی ها و گاهی مرصع کاری اختصاص دارد. نقش انسان، جانوران و موجودات اسطوره ای روی بسیاری از این ظروف دیده می شود.
بخش بزرگی از این ظروف با سنگی به نام سنگ صابون تراشیده شده اند؛ چرا که یکی از صنایع اصلی مردمان تمدن جیرفت، کنده کاری روی این سنگ بوده است. در این نقش ها از تصویر انسان، بز، گوسفند، نخل، مار و عقرب فراوان استفاده شده و در برخی نمونه ها ترکیب چند حیوان به صورت در هم تنیده دیده می شود که چیدمان دقیق آنها نیازمند محاسبات پیچیده بوده است.
در کنار اینها، اشیای متنوعی از سنگ لاجورد نیز در موزه نگهداری می شود. به عنوان نمونه می توان اشاره کرد:
از نکات جالب در آثار به نمایش درآمده، شیوه سنگ نشانی چشم هاست؛ چشم جانوران وحشی و گوشتخوار مانند عقاب، مار، پلنگ و شیر به صورت دایره ای کار شده اما چشم انسان و جانوران اهلی و گیاهخوار مانند بزکوهی و گاو بیشتر به شکل بیضی است.
برای سنگ نشانی چشم ها از مرمر، آهک سفید یا فیروزه بهره گرفته اند. در نمونه ای مربوط به پلنگ، سفیدی چشم با سنگی به نام افرا و بخش تیره با فیروزه کار شده است.
گاه بخش هایی از لباس یا اندام نقش ها نیز با سنگ های قیمتی کار شده و آویزهای فیروزه با اشکال هندسی دور گردن برخی پیکره ها دیده می شود. به نظر می رسد استفاده از سنگ های قیمتی کارکردی آیینی داشته و برای محافظت و تسلط بر مارها و دفع حیوانات وحشی به کار می رفته؛ باوری که هنوز هم میان برخی مردم جیرفت رواج دارد.
علاوه بر این موارد، در موزه اشیای دیگری نیز به نمایش درآمده که از جمله آنها می توان به گزینه های زیر اشاره کرد:
میان تندیس های موزه، اثری با عنوان «انسان عقرب» بیش از دیگران مشهور است؛ پیکره ای با سر انسان و دمی شبیه عقرب که از شناخته شده ترین آثار مجموعه به شمار می رود.
در موزه باستان شناسی جیرفت مجموعه ای متنوع از آثار تمدن کهن این سرزمین گرد آمده که توجه گردشگران را جلب می کند. به همین دلیل، بسیاری از مسافران در قالب تورهای ایرانگردی راهی جیرفت می شوند. «دستی بر ایران» ضمن معرفی این موزه و سایر دیدنی های منطقه، یادآور می شود که اصول گردشگری مسئولانه را رعایت کنیم.
شهر جیرفت در جنوب استان کرمان قرار دارد و موزه باستان شناسی آن در بلوار هلیل، پارک دلیری واقع شده است. موقعیت دقیق این موزه را در ادامه مشاهده می کنید:
اگر سوال دیگری دارید، در بخش دیدگاه های همین مطلب بپرسید تا پاسخ داده شود.
در موزه تمدن جیرفت می توان مجسمه های مفرغی، تندیس ها و سردیس های مرمری با هیبت انسان و جانوران، آثار ساخته شده از لاجورد، سفال های ساده و منقوش، ظروف سنگی مزین به نقش برجسته یا مرصع کاری و همچنین مهره های مسطح و استوانه ای را دید.
بخش زیادی از اشیا بیش از پنج هزار سال قدمت دارند و به هزاره سوم پیش از میلاد مربوط می شوند. برخی نمونه ها نیز به سده های پس از اسلام تعلق دارند.
تپه های باستانی کنار صندل، نخلستان های جیرفت، منطقه شکار ممنوع جیرفت، روستا و آبشار دلفارد، آبشار آبسر و قله حدود 3000 متری گدار از جاذبه های طبیعی پیرامون هستند.
همزمان با فرارسیدن تاسوعا و عاشورای حسینی، شهرهای مقدس کربلا و نجف بار دیگر به کانون اصلی گردشگری مذهبی جهان اسلام تبدیل شدهاند؛ رخدادی که نشان میدهد زیارت مذهبی همچنان یکی از مهمترین پیشرانهای اقتصادی عراق به شمار میرود.
سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو) در تازهترین ارزیابیها و برنامههای خود، بار دیگر بر ضرورت حفاظت، مستندسازی و انتقال میراثفرهنگی ناملموس به نسلهای آینده تاکید کرد و مشارکت فعال دولتها، جوامع محلی و نهادهای فرهنگی را شرط اساسی صیانت از آیینها، سنتها و دانشهای بومی در جهان معاصر دانست.
در آستانه فرارسیدن عاشورای حسینی، مناطق شیعهنشین لبنان، بهویژه جنوب این کشور و ضاحیه جنوبی بیروت، صحنه آمادگی گسترده برای برگزاری آیینهای سوگواری حضرت اباعبداللهالحسین(ع) است؛ آیینهایی ریشهدار که افزون بر کارکردهای دینی، بهعنوان بخشی ارزشمند از میراثفرهنگی ناملموس لبنان، نقشی تعیینکننده در پاسداشت هویت فرهنگی، تقویت انسجام اجتماعی و انتقال سنتهای آیینی به نسلهای آینده ایفا میکنند.
همزمان با فرارسیدن ایام تاسوعا و عاشورای حسینی، میلیونها نفر از شیعیان و ارادتمندان اهلبیت(ع) در کشورهای مختلف جهان با برگزاری آیینهای مذهبی، سنتهای سوگواری و مراسم آیینی، یاد و خاطره قیام امام حسین(ع) و شهدای کربلا را گرامی داشتند.
Δ