دریاچه ارواح نوشهر همانند اسمش منظرهای ترسناک و در عینحال تماشایی دارد؛ منظرهای از درختان پوسیدهی مَمرَز و توسکا که سر از آب بیرون آوردهاند و درختان سربهفلک کشیدهای که در فضای مهآلود اطراف دریاچه واقع شدهاند. اهالی اطراف این دریاچه به دلیل فراوانی درختان ممرز آن، نامش را دریاچه ممرز گذاشتهاند. عمر این دریاچه حدود 2.5 میلیون سال است و پوسیدگی درختان اطراف و داخل آن امری طبیعی است.
دریاچه ارواح نوشهر همانطور که از نامش برمیآید، آمیزهای از هالهای مرموز و چشماندازی دلربا دارد؛ تنههای فرسودهی مَمرَز و توسکا از دل آب بیرون زدهاند و دور تا دور دریاچه، قامت درختان بلند در مهِ همیشهحاضر فرو رفته است. بومیها به خاطر فراوانی درختان ممرز، آن را «دریاچه ممرز» میخوانند. قدمت این پهنهی آبی به حدود دو و نیم میلیون سال میرسد و کهنگی و شکستهگی برخی درختان پیرامون و درون آن، پدیدهای طبیعی است.
این دریاچه در استان مازندران، حوالی روستای صلاحالدینکلای نوشهر و در امتداد مسیر نوشهر به محمودآباد قرار گرفته است. موقعیت دقیق و نقشهی دسترسی در تصویر زیر پیداست:
فاصلهی تهران تا دریاچه ارواح حدود ۱۸۰ کیلومتر است و با خودروی شخصی چیزی نزدیک به ۳ ساعت و ۴۰ دقیقه زمان میبرد. آغاز حرکت از بزرگراه آزادگان در شمالغرب تهران و ورود به آزادراه تهران–شمال، سپس عبور بهسمت مرزنآباد و چالوس است. بعد از آن راه را بهطرف نوشهر ادامه دهید. از جادهی نوشهر–محمودآباد حدود ۳۰ کیلومتر (نزدیک ۲۵ دقیقه) برانید تا به روستای صلاحالدینکلا سفلا برسید. از آنجا وارد مسیر جادهی نوژن شوید و با طی حدود ۱۳ کیلومتر به دریاچه نزدیک میشوید.
در مسیر نوژن به نگهبانی محدودهی حفاظتشدهی دریاچه میرسید. لازم است مجوز بازدید را از مأموران بگیرید. گاهی بهدلیل شرایط خاص جوی، مجوز صادر نمیشود، هرچند این اتفاق کم پیش میآید. پس از دریافت مجوز، وارد جادهای خاکی شوید و حدود ۱۵ کیلومتر ادامه دهید تا به تابلوی راهنمای دریاچه برسید.
مابقی راه را با راهنمایی همان تابلو میتوانید پیاده یا با خودروهای آفرود طی کنید. پیادهروی این بخش تقریبا ۲۰ دقیقه طول میکشد. در ادامه، لوکیشن و مسیر پیشنهادی از تهران مشخص شده است:
نقشه راه رسیدن به دریاچه ارواح نوشهر
تصاویر بالا گوشهای از حالوهوای رازآلود و زیبایی این دریاچه را پیش چشم شما میگذارند:
برای شنیدن صدای طبیعت و تماشای چشمانداز نفسگیر و در عینحال وهمآلود دریاچه، کلیپ کوتاه بالا را ببینید:
این پهنهی آبی در دل ارتفاعات جنگلی و میان انبوه توسکا و ممرز جا خوش کرده و با نام «دریاچه ممرز» هم شناخته میشود. آب باتلاقی و تنههای خمیدهای که از دل آب قد برافراشتهاند، همراه با مهِ تقریبا دائمی، فضایی وهمناک میسازند و همین حالوهوا الهامبخش نام «ارواح» بوده است. بسیاری از درختان ممرزِ کهنسال طی سالها پوسیدهاند؛ برخی کج شده و بعضی شکستهاند. کنار ساحل نیز تنههای افتاده با ریشههای بیرونزده به چشم میآیند.
روایت محلی میگوید اینجا روزگاری دشتی پهن با درختان ممرز و توسکا بوده که با ورود آب، نخست باتلاق و سپس دریاچه شکل گرفته است. این نقطه و جنگلهای اطرافش از بکرترین زیستبومهای مازندران بهشمار میآیند و نامشان در فهرست مناطق حفاظتشدهی شمال و همچنین آثار ملی ایران ثبت شده است.
پیدایش دریاچه را به حدود ۲٫۵ میلیون سال پیش و دورهی کواترنری نسبت میدهند. ابعاد آن در حدود ۳۰۰ در ۷۰۰ متر و میانگین عمقش نزدیک ۱۰ متر است.
از اسم «ارواح» نترسید؛ چشمانداز شگفتانگیز آب و درختان در مه، بهجای ترس، بیشتر شوق تماشا میآورد. هرچه مه غلیظتر، قابها جذابتر.
بهار که میرسد، آب دریاچه فزونتر میشود و برگهای درختان تازه میرویند. ترکیب جنگل و آب در این فصل دیدنیست. اگر صبحِ زود سر بزنید، بهخاطر مهِ غلیظ، منظرهای هم ترسناک و هم مجذوبکننده میبینید که در ذهن میماند. با نزدیک شدن به ظهر، از غلظت مه کاسته میشود.
تابستان هم بهدلیل سرسبزی فراگیر درختان، زمان مناسبی برای دیدار است. پوشش گیاهی آنقدر پُر است که شاید در نگاه اول حضور دریاچه را حس نکنید. میزان مه در این فصل معمولا کمتر است.
پاییز با طیف رنگهای آتشینِ ممرز و توسکا، صحنهای بیبدیل میسازد و حضور دریاچه در مرکز این قاب، جلوه را دوچندان میکند. با سرد شدن هوا، مه در اطراف دریاچه بیشتر میشود. البته بهسبب باران و برفهای پیدرپی، راه دسترسی لغزنده و گلآلود است و خاک نرم جنگل حالت باتلاقی پیدا میکند. بنابراین لباس گرم و چکمهی بلند فراموش نشود.
زمستان، مه به اوج میرسد و اگر برف بنشیند، مناظر سپیدپوش حیرتانگیز میشوند. در این فصل هم عبور از مسیر جنگلی و بخشهای باتلاقی سختتر است.
در مجموع، نیمهی نخست سال بهترین زمان بازدید است؛ در نیمهی دوم، در صورت کاهش بارشها امکان بازدید مهیاتر میشود. اگر هوا نامساعد باشد، نگهبانی مجوز ورود صادر نخواهد کرد.
قدیمیهای منطقه باور داشتند ارواحی در ژرفای آبها منزل دارند و نام دریاچه از همین باور برآمده است. میگفتند این ارواح با صداهایی هراسانگیز حضور خود را یادآور میشوند و اگر شبانه نزدیک شوید، آرامشتان را برهم میزنند. شما چه فکر میکنید؟
واقعیت این است که فضای مهآلود، تنههای فرسوده و زوزهی جانوران شبانه، سوختِ داستانپردازیها بودهاند. خبری از موجودات ماورایی نیست. با این حال، چون منطقه حفاظتشده است، بهتر است جانب احتیاط را دربارهی حیاتوحش نگه دارید تا در برخورد احتمالی، شما و حیوان آسیب نبینید. با رعایت نکات ایمنی، با خیال آسوده از این طبیعت متفاوت دیدن کنید.
بازدید شبانه میتواند دلهرهآور و مدیریت شرایط سختتر باشد؛ پیشنهاد میشود در روشنایی روز سر بزنید. اگر قصد شبمانی دارید، حتما گروهی حرکت کنید و از راهنمای بومی کمک بگیرید.
بافت جنگلی و دستنخوردهی اطراف دریاچه زیستگاه گونههای گوناگون است؛ از سگ و روباه و گراز تا خرس، شغال، گرگ و گربهوحشی. انواع پرندگان بومی و مهاجر نیز در این محدوده دیده میشوند. در آبهای باتلاقی هم ماهیها و دوزیستانی مانند وزغ و مار زندگی میکنند. بنابراین بهتر است تنها سفر نکنید و همراه خانواده یا دوستان راهی شوید.
طبیعت خام و ناب این ناحیه، وسوسهی چند تفریح ساده و دلنشین را با خود میآورد؛ پیادهروی، عکاسی و پیکنیک. توضیح کوتاه هرکدام:
همراه داشتن مدارک شناسایی، غذای مناسب، آب کافی، تنقلات خشک، کرم ضدگزش و پاوربانک ضروری است. بهتر است غذاهای گوشتی نباشد تا بوی آن جانوران وحشی را جذب نکند. بسته به برنامهی شما، لوازم زیر نیز مفید است:
مهِ غلیظ، جنگلِ انبوه و تنههای کهنسالِ برخاسته از آب، این دریاچه را به منظرهای فراموشنشدنی تبدیل کردهاند. برای تماشا و عکاسیِ آسانتر، بهار و تابستان مناسبترند؛ اگر هم اهل چالش و تجربهی فضای باتلاقی و قابهای رازآلود هستید، پاییز و زمستان شما را غافلگیر میکند.
برای آگاهی بیشتر دربارهی دریاچه ارواح، سوالهای زیر را مرور کنید. اگر پرسشی بیپاسخ ماند، در دیدگاهها بنویسید تا پاسخ دهیم.
چه دیدنیهایی نزدیک دریاچه ارواح قرار دارند؟
دریاچه سد آبیدر، آبشار چلندر، باغ گیاهشناسی نوشهر و پارک جنگلی سیسنگان از جاذبههایی هستند که پیشنهاد میشود در سفر خود سری به آنها بزنید.
چرا دریاچه ارواح غالباً مهآلود است؟
ارتفاع نسبت به سطح دریا، سرمای منطقه و رطوبت بالای محیط، دستبهدست هم میدهند تا مه بهطور پیوسته شکل بگیرد.
آیا شنا در دریاچه مجاز است؟
خیر؛ شنا کردن در این دریاچه ممنوع است.
در حالی که برگزاری جام جهانی فوتبال ۲۰۲۶ در آمریکا، کانادا و مکزیک از سالها پیش بهعنوان یکی از بزرگترین فرصتهای رونق گردشگری در آمریکای شمالی معرفی میشد، گزارش تازه خبرگزاری رویترز نشان میدهد بخش قابل توجهی از منافع مورد انتظار صنعت گردشگری آمریکا هنوز محقق نشده و بسیاری از فعالان حوزه هتلداری، حملونقل هوایی و خدمات گردشگری با تقاضایی کمتر از پیشبینیها روبهرو شدهاند.
باستانشناسان در جریان کاوشهای مشترک مصر و ایتالیا در محوطه آرامگاه آقاخان در شهر اسوان، مقبرهای کمنظیر و بهطرز شگفتانگیزی سالم از دوره یونانی–رومی را کشف کردند؛ کشفی که به گفته پژوهشگران، میتواند درک تازهای از ساختار اجتماعی و آیینهای تدفین در جنوب مصر باستان ارائه دهد.
پژوهشگران اسپانیایی با استفاده از روشهای نوین تاریخگذاری موفق شدند هویت واقعی مجموعهای از کلاهخودهای کشفشده در سواحل شرقی اسپانیا را مشخص کنند؛ آثاری که بیش از سه دهه به اشتباه متعلق به دوران روم باستان تصور میشدند، اما اکنون مشخص شدهاند بخشی از یک محموله نظامی متعلق به اواخر قرون وسطی بودهاند.
باستانشناسان در دره «بورخانسای» واقع در استان ژامبیل قزاقستان موفق به شناسایی و مستندسازی بیش از یکهزار و ۲۰۰ سنگنگاره تاریخی و یک کتیبه نادر به خط رونیک ترکی باستان شدند؛ کشفی که میتواند اطلاعات ارزشمندی درباره زندگی جوامع کوچنشین، هنر صخرهای و گسترش سواد در میان اقوام ترک در آسیای مرکزی ارائه کند.
Δ