طلوع خورشید از دل تاریخ؛ کشف سازه‌ای که خاستگاه استون‌هنج را آشکار می‌کند/ ردی از آسمان‌نگری نیاکان

به گزارش خبرنگار میراث‌آریا، کشف تازه باستان‌شناسان در دشت تاریخی سالزبری، چشم‌انداز جدیدی از ریشه‌های فرهنگی و آیینی یکی از شناخته‌شده‌ترین بناهای پیشاتاریخی جهان را آشکار کرده است. پژوهشگران در محوطه‌ای موسوم به «بولفورد» در نزدیکی استون‌هنج، بقایای سازه‌ای چوبی را شناسایی کرده‌اند که قدمت آن حدود ۵۰۰ سال بیش از استون‌هنج برآورد می‌شود و احتمالاً نقشی محوری در آیین‌های مذهبی و رصدهای خورشیدی جوامع نوسنگی ایفا می‌کرده است.

بررسی‌های باستان‌شناختی نشان می‌دهد این سازه از دو تیرک بزرگ چوبی تشکیل شده بود که در فاصله حدود ۱۲۰ متری از یکدیگر قرار داشتند. ویژگی برجسته این مجموعه، هم‌راستایی دقیق آن با دو رویداد مهم نجومی سال، یعنی طلوع خورشید در انقلاب تابستانی و غروب خورشید در انقلاب زمستانی است؛ پدیده‌ای که از آگاهی جوامع پیشاتاریخی نسبت به چرخه‌های خورشیدی و کاربرد آن در مناسک آیینی حکایت دارد.

مطالعات انجام‌شده بر روی گودال‌های محل استقرار تیرک‌ها نشان می‌دهد هر یک از این سازه‌های چوبی احتمالا بین سه تا چهار متر ارتفاع داشته‌اند و از فاصله‌ای قابل توجه در چشم‌انداز طبیعی منطقه دیده می‌شده‌اند. پژوهشگران معتقدند این نشانه‌های بصری می‌توانسته‌اند نقش مهمی در هدایت مراسم جمعی و آیین‌های مرتبط با تقویم خورشیدی ایفا کنند.

سرپرستی این پژوهش را «فیل هاردینگ»، باستان‌شناس برجسته بریتانیایی، بر عهده داشته است. وی با اشاره به اهمیت این کشف تاکید کرده که محوطه بولفورد احتمالا یکی از مراکز اصلی گردهمایی‌های آیینی در اواخر هزاره چهارم پیش از میلاد بوده و می‌تواند حلقه‌ای گمشده در روند تکامل سنت‌های مذهبی و نجومی باشد که بعدها در استون‌هنج به اوج خود رسید.

در جریان کاوش‌ها مجموعه‌ای از یافته‌های ارزشمند از جمله قطعات سفال، بقایای استخوان‌های جانوری، ابزارهای سنگی و یک کارد نادر از سنگ چخماق با شکل دیسکی به دست آمده است. پژوهشگران احتمال می‌دهند این ابزار ویژه دارای مفاهیم نمادین مرتبط با خورشید بوده و در آیین‌های مذهبی یا تشریفاتی مورد استفاده قرار می‌گرفته است.

اهمیت این کشف تنها به شناسایی یک سازه کهن محدود نمی‌شود؛ بلکه می‌تواند درک پژوهشگران از خاستگاه سنت‌های نجومی و آیینی در بریتانیای پیشاتاریخی را متحول کند. بسیاری از متخصصان معتقدند استون‌هنج نه به‌عنوان یک بنای منفرد، بلکه در قالب شبکه‌ای گسترده از محوطه‌های مقدس و نشانه‌های آیینی در دشت سالزبری شکل گرفته است و کشف بولفورد شواهد تازه‌ای در تأیید این دیدگاه ارائه می‌دهد.

استون‌هنج که ساخت آن از حدود ۳۰۰۰ سال پیش از میلاد آغاز شد، امروزه در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار دارد و سالانه میلیون‌ها بازدیدکننده را به جنوب انگلستان جذب می‌کند. با وجود دهه‌ها پژوهش، کارکرد دقیق این مجموعه همچنان موضوع بحث‌های علمی است؛ هرچند هم‌راستایی آن با رویدادهای خورشیدی، پذیرفته‌شده‌ترین تفسیر در میان باستان‌شناسان به شمار می‌رود.

حفاری‌های اولیه این محوطه بین سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ انجام شد، اما فرایند مطالعات آزمایشگاهی، تحلیل داده‌ها و ارزیابی یافته‌ها چندین سال به طول انجامید و اکنون نتایج آن در آستانه فرارسیدن انقلاب تابستانی منتشر شده است؛ رویدادی که هر سال هزاران نفر را برای مشاهده طلوع خورشید در استون‌هنج به این محوطه تاریخی می‌کشاند.

این کشف تازه، افزون بر روشن کردن بخشی از تاریخ ناشناخته جوامع نوسنگی بریتانیا، بار دیگر نقش میراث فرهنگی و باستان‌شناسی را در بازسازی مسیر شکل‌گیری دانش نجومی و نظام‌های اعتقادی نخستین جوامع انسانی برجسته می‌کند؛ دانشی که هزاران سال پیش از ظهور تمدن‌های کلاسیک، در قالب سازه‌های ساده اما هوشمندانه در چشم‌اندازهای فرهنگی جهان متجلی شده بود.

انتهای پیام/