رگران روزمزد، ستونهای بیصدا و بیپناه اقتصاد ایران، در حالی بار تولید را بر دوش میکشند که نه قرارداد رسمی دارند، نه بیمه، نه امنیت شغلی. در سایه خلأهای قانونی و نظارت ضعیف، این کارگران قربانیان پنهان نظام معیوب بازار کار شدهاند؛ قربانیانی که حتی صدای مطالبهگریشان شنیده نمیشود.
کارگران روزمزد در ایران، با وجود نقش کلیدی در چرخه تولید، از کمترین حمایتهای قانونی برخوردارند. این گروه که عمدتاً در بخشهای غیررسمی فعالیت میکنند، نه بیمه دارند، نه سنوات و نه امنیت شغلی. خلأهای قانونی، سوءاستفاده کارفرمایان و نبود نظارت کافی، زندگی آنها را به حاشیه رانده است.
قانون کار ایران به ظاهر از همه کارگران حمایت میکند، اما در عمل، کارگران روزمزد در بخشهای غیررسمی از مزایایی مانند بیمه، عیدی و سنوات محرومند. به گفته سمیه گلپور، رئیس کانون عالی انجمنهای صنفی کارگران ایران، حتی کارگران رسمی هم در پیگیری حقوقشان با مشکلات عدیدهای مواجهند، چه برسد به کارگران روزمزد که عملاً از نظارت قانونی بیبهرهاند. این خلأها باعث شده کارفرمایان با سوءاستفاده از شرایط، حقوق اولیه این کارگران را نادیده بگیرند.
بسیاری از کارفرمایان با بهانههایی مثل رکود اقتصادی یا سختگیریهای بیمهای، کارگران را بهصورت روزمزد استخدام میکنند تا از پرداخت مزایا شانه خالی کنند. این رویکرد، فشار مضاعفی بر کارگرانی وارد میکند که در شرایط گرانی و تورم، به سختی معاش خانواده خود را تأمین میکنند. کارگران روزمزد حتی در روزهای تعطیل رسمی، مانند جمعه، از حقوق قانونی برخوردار نیستند.
نبود قراردادهای رسمی، کارگران روزمزد را در بلاتکلیفی نگه داشته است. آنها نمیدانند ماه آینده کار خواهند داشت یا نه. این ناامنی، انگیزه و بهرهوری آنها را کاهش داده و به ضرر اقتصاد کشور تمام میشود. بر اساس مصوبه شورای عالی کار، دستمزد روزانه کارگران در سال ۱۴۰۴ به ۳۴۶,۳۶۵ تومان رسیده، اما مشاهدات میدانی نشان میدهد کارگران روزمزد در شهرهای بزرگ بین ۸۰۰,۰۰۰ تا ۱,۰۰۰,۰۰۰ تومان دریافت میکنند—آن هم در صورتی که کاری باشد.
قانون بیمه کارگران ساختمانی از سال ۱۳۵۲ وجود دارد، اما اجرای آن با مشکلات جدی مواجه است. کارگران باید ۷ درصد حق بیمه را پرداخت کنند و مابقی بر عهده کارفرما و دولت است. با این حال، دولت سالهاست که سهم خود را نپرداخته و سازمانهای بیمهگر نیز نظارت موثری ندارند. نتیجه؟ بیمه کارگران روزمزد گاه برقرار میشود و گاه قطع، و این چرخه معیوب ادامه دارد.
کارگران روزمزد نه تنها از بیمه محرومند، بلکه ایمنی و بهداشت محیط کارشان نیز نادیده گرفته میشود. بسیاری از آنها به دلیل نیاز فوری به درآمد، بدون تجهیزات ایمنی در شرایط خطرناک کار میکنند. گلپور میگوید: «کارگران روزمزد فقط به فکر سیر کردن شکم خانوادهشان هستند و ایمنی برایشان اولویت ندارد.»
برای بهبود وضعیت کارگران روزمزد، نیاز به اصلاحات قانونی، نظارت دقیقتر و برخورد با سوءاستفادههای کارفرمایان است. ایجاد سازوکارهای حمایتی میتواند این قشر را از حاشیه به متن بیاورد. کارگران روزمزد نه تنها نیروی کار کشور را تأمین میکنند، بلکه با تلاششان به رونق اقتصادی کمک میکنند. وقت آن است که قانون، حامی واقعی آنها باشد.
گسترش نیوز
اقتصاد
بانک و بیمه
امیر خیرخواهان
۱۴۰۴/۰۳/۰۵ ۰۹:۴۰:۰۰
بازار کار ایران با پدیدهای فراتر از کمبود فرصت شغلی مواجه شده است؛ ریزش و ماندگار نبودن نیروی کار، بهویژه در مشاغل رسمی، در حالی تشدید شده که شکاف میان دستمزد و هزینههای زندگی، قراردادهای ناپایدار و تغییر انتظارات نسل جدید، کارگران را به سمت مشاغل غیررسمی و گذرا سوق داده است؛ بهطوری که به گفته رئیس کانون کارگران ساختمانی، حدود ۳۵ درصد نیروها پیش از پایان سال نخست کار خود، محیط کاری را ترک میکنند.
با اجرای نرخ سوم بنزین و افزایش قیمت سوختگیری با کارت جایگاه به لیتری ۱۰ هزار تومان، هزینه استفاده از خودرو افزایش یافته است؛ بررسی مصرف ترکیبی و ظرفیت باک خودروهای داخلی و مونتاژی نشان میدهد هزینه پیمایش ۱۰۰ کیلومتر با نرخ جدید بین حدود ۶۴ تا ۸۳ هزار تومان و هزینه پر کردن کامل باک نیز بین ۴۱۰ تا ۶۶۰ هزار تومان خواهد بود.
پرداخت معوقات فروردین بازنشستگان برای همه مشمولان، از جمله افرادی که حقوق خود را از بانکهایی غیر از بانک رفاه دریافت میکنند، به پایان رسیده است؛ با این حال هنوز زمان واریز معوقات اردیبهشت مشخص نشده و بازنشستگان در انتظار اعلام زمان پرداخت هستند.
سید صولت مرتضوی، وزیر سابق تعاون، کار و رفاه اجتماعی، با تأکید بر ضرورت جبران تدریجی عقبماندگی تاریخی دستمزد کارگران گفت افزایش حقوق بهتنهایی نمیتواند مشکلات معیشتی را حل کند و دولت باید همزمان با افزایش متناسب دستمزد با نرخ تورم، برای مهار تورم و تأمین مسکن کارگران نیز اقدام کند.
Δ