طرح کالابرگ الکترونیک که قرار بود سپری در برابر تورم ناشی از حذف ارز ترجیحی برای خانوارهای کم‌درآمد باشد، حالا به یک یارانه نقدی ساده تنزل یافته است. با وجود تأکید رهبر انقلاب بر لزوم جبران کاهش قدرت خرید مردم، این طرح نه‌تنها نتوانسته با افزایش قیمت‌ها همگام شود، بلکه از هدف اصلی خود فاصله گرفته و قدرت خرید خانوارها را ترمیم نکرده است.
شروع آزمایشی و گسترش سراسری
یارانه تشویقی؛ تلاشی ناکام برای جلب توجه
فاصله با هدف اصلی؛ قیمت‌های ثابت کجا رفتند؟
کاهش قدرت خرید؛ ناکامی بزرگ کالابرگ
طرح یارانه معیشتی کالابرگ الکترونیک با هدف جبران اثرات تورمی حذف ارز ترجیحی ۴۲۰۰ تومانی در سال ۱۴۰۱ کلید خورد. مجلس در قانون بودجه همان سال، شرط موافقت با حذف ارز ترجیحی را اجرای این طرح برای حمایت از معیشت خانوارهای کم‌درآمد قرار داد. با این حال، اجرای طرح به‌مرور از رسالت اصلی خود یعنی تثبیت قیمت کالاهای اساسی و حمایت از قدرت خرید مردم فاصله گرفت و به توزیع یارانه‌ای معمولی محدود شد.
ایده کالابرگ الکترونیک از دوران کرونا مطرح شد، اما اجرای آزمایشی آن از پاییز ۱۴۰۱ در استان‌های هرمزگان، قزوین، گیلان و مرکزی آغاز شد. در اسفند ۱۴۰۱، این طرح به‌صورت سراسری اجرا شد و به خانوارها اجازه داد یک ماه زودتر از واریز یارانه نقدی، آن را برای خرید ۱۰ قلم کالای اساسی (بعداً با اضافه شدن گوشت قرمز به ۱۱ قلم) استفاده کنند. اما استقبال کم مردم، دولت را به اصلاح طرح واداشت.
در مرحله دوم طرح از خرداد ۱۴۰۲، دولت یارانه تشویقی ۸۰ هزار تومانی را برای کسانی که ۲۰۰ هزار تومان از یارانه نقدی خود را به خرید کالابرگ اختصاص می‌دادند، در نظر گرفت. با این حال، این مشوق نیز نتوانست خانوارها را به استفاده گسترده از طرح ترغیب کند. در نهایت، طرح «فجرانه» از دهه فجر ۱۴۰۲ تا عید فطر ۱۴۰۳ اجرا شد که با ارائه یارانه تشویقی ۲۰۰ هزار تومانی بدون نیاز به کسر از یارانه نقدی، بهترین نسخه این طرح بود.
طبق مصوبه مجلس، قیمت کالاهای اساسی در طرح کالابرگ باید بر اساس نرخ‌های شهریور ۱۴۰۰ ثابت می‌ماند و دولت مکلف بود مابه‌التفاوت افزایش قیمت‌ها را جبران کند. در عمل، دولت قیمت‌های اردیبهشت ۱۴۰۱ (قبل از حذف ارز ترجیحی) را مبنا قرار داد و یارانه تشویقی ۸۰ هزار تومانی را برای جبران تورم در نظر گرفت. در طرح فجرانه، یارانه تشویقی به ۲۰۰ هزار تومان افزایش یافت، اما مبنای قیمت‌ها تغییر کرد و در ادامه، دولت جدید بدون توجه به ثبات قیمت‌ها، طرح را با همان یارانه تشویقی ادامه داد.
در حالی که دولت در سال ۱۴۰۱ متعهد شده بود ۱۱ قلم کالای اساسی را با قیمت‌های تنظیم‌شده (بر اساس نرخ‌های سال ۱۴۰۰) تأمین کند، در مرحله اخیر طرح کالابرگ، نه‌تنها یارانه تشویقی ثابت ماند، بلکه مبنای مشخصی برای قیمت کالاها تعیین نشد. با توجه به تورم شدید در گروه مواد غذایی، قدرت خرید خانوارها در این طرح به شدت کاهش یافته و کالابرگ عملاً به ابزاری برای توزیع یارانه نقدی تبدیل شده است.
گسترش نیوز
اقتصاد
بانک و بیمه
امیر خیرخواهان
۱۴۰۴/۰۶/۱۸ ۱۰:۰۰:۰۰
بازار کار ایران با پدیده‌ای فراتر از کمبود فرصت شغلی مواجه شده است؛ ریزش و ماندگار نبودن نیروی کار، به‌ویژه در مشاغل رسمی، در حالی تشدید شده که شکاف میان دستمزد و هزینه‌های زندگی، قراردادهای ناپایدار و تغییر انتظارات نسل جدید، کارگران را به سمت مشاغل غیررسمی و گذرا سوق داده است؛ به‌طوری که به گفته رئیس کانون کارگران ساختمانی، حدود ۳۵ درصد نیروها پیش از پایان سال نخست کار خود، محیط کاری را ترک می‌کنند.
با اجرای نرخ سوم بنزین و افزایش قیمت سوخت‌گیری با کارت جایگاه به لیتری ۱۰ هزار تومان، هزینه استفاده از خودرو افزایش یافته است؛ بررسی مصرف ترکیبی و ظرفیت باک خودروهای داخلی و مونتاژی نشان می‌دهد هزینه پیمایش ۱۰۰ کیلومتر با نرخ جدید بین حدود ۶۴ تا ۸۳ هزار تومان و هزینه پر کردن کامل باک نیز بین ۴۱۰ تا ۶۶۰ هزار تومان خواهد بود.
پرداخت معوقات فروردین بازنشستگان برای همه مشمولان، از جمله افرادی که حقوق خود را از بانک‌هایی غیر از بانک رفاه دریافت می‌کنند، به پایان رسیده است؛ با این حال هنوز زمان واریز معوقات اردیبهشت مشخص نشده و بازنشستگان در انتظار اعلام زمان پرداخت هستند.
سید صولت مرتضوی، وزیر سابق تعاون، کار و رفاه اجتماعی، با تأکید بر ضرورت جبران تدریجی عقب‌ماندگی تاریخی دستمزد کارگران گفت افزایش حقوق به‌تنهایی نمی‌تواند مشکلات معیشتی را حل کند و دولت باید همزمان با افزایش متناسب دستمزد با نرخ تورم، برای مهار تورم و تأمین مسکن کارگران نیز اقدام کند.
Δ