یکی از جذابترین جاهای دیدنی اهواز در نزدیکی رود کارون، خانه ماپار است؛ بنایی قدیمی با حیاطی زیبا که از نمادهای معماری خوزستان محسوب میشود. خانه ماپار اهواز با نظارت سازمان میراث فرهنگی در سال ۱۳۸۰ خورشیدی به ثبت ملی ایران رسید و بازسازی شد. امروزه نیز محلی دلنشین برای گردشگران است تا زمانی را در کنار نخل خمیده و زیبای آن به استراحت بگذرانند و از نوشیدنیهای سنتی شربتخانه ماپار میل کنند. در این نوشتار، به معرفی این خانه تاریخی اهواز، تاریخچه و جاذبههای آن میپردازیم.
خانه ماپار از دیدنیترین نقاط اطراف کارون در اهواز است؛ عمارتی کهن با حیاطی چشمنواز و نمونهای شاخص از معماری بومی خوزستان. این خانه تاریخی در سال ۱۳۸۰ خورشیدی زیر نظر سازمان میراث فرهنگی ثبت ملی و مرمت شد. امروز گردشگران در سایه نخل خمیدهاش نفسی تازه میکنند و در شربتخانه ماپار، نوشیدنیهای سنتی میچشند. در ادامه، این بنای تاریخی اهواز را معرفی میکنیم و از گذشته و جاذبههایش میگوییم.
نشانی دقیق خانه ماپار: محله نادری، خیابان سلمان فارسی، خیابان خوانساری، پایینتر از خیابان کافی، پلاک ۵۵۱. موقعیت دقیق را روی نقشه زیر میبینید.
برای جزئیات بیشتر به صفحه اینستاگرام خانه سر بزنید. شماره تماس: 06132923290.
نام این بنا از صاحب خانه، «عبدالمجید ماپار»، تاجر سرشناس دوره قاجار، گرفته شده است. ساخت خانه را به روزگار پهلوی اول (دوران رضاشاه) نسبت میدهند؛ یعنی حدود یک قرن پیش. پس از درگذشت مالک، حکومت پهلوی آن را تصرف کرد و پس از پیروزی انقلاب ۱۳۵۷، این خانه در اختیار اداره میراث فرهنگی اهواز قرار گرفت و بهعنوان یکی از جاذبههای فرهنگی کشور شناخته شد.
اهواز، مرکز استان خوزستان و از کلانشهرهای کشور است. هرچند بسیاری از بافتهای کهن شهر دستخوش تخریب شدهاند، اما شماری از بناهای تاریخی بازمانده و مرمت شدهاند. خانه ماپار از همین دسته است و گردشگران بسیاری را جذب میکند. کافه و شربتخانه محبوب ماپار هم طرفداران خودش را دارد؛ جایی که در فضای سنتی میتوانید از منوی خانه ماپار اهواز نوشیدنیهای دلخواه را سفارش دهید.
یکی از شاخصههای دلانگیز بنا، نخل خمیده در میانه حیاط است. این نخل بارور و چشمنواز در کنار درختان کهنسال دیگر به فضا طراوت داده است. بهخاطر همین خمیدگی، آن را «نخل قهرکرده» مینامند و مستندی با عنوان «قهر نخل» نیز در همین خانه فیلمبرداری شده است.
نخستین عنصر چشمگیر بنا، سردر آن است؛ آراسته به آجرکاریهای زیبا با الگوی «خفته و راسته». در این شیوه، آجرها به تناوب افقی و عمودی چیده میشوند؛ روشی که در بسیاری از خانههای قدیمی اهواز دیده میشود.
پس از عبور از سردر، حیاط و بدنه اصلی ساختمان نمایان میشود. عمارت ماپار دو طبقه بههمراه زیرزمین است و حدود ۵۵۰ متر مربع وسعت دارد. سقفها با تیرهای چوبی ساخته شدهاند و فاصله تیرها تقریباً ۲۰ سانتیمتر است.
اتاقها دارای پنجرههای شیشهرنگیاند؛ صبحها انعکاس رنگها در آب حوض، چشماندازی تماشایی میسازد. در دو سوی ساختمان، دو حیاط تعبیه شده که یکی برای پذیرایی از مهمانان و بازدیدکنندگان است. پیرامون حیاط، درهای چوبی قدیمی ردیف شده و در میانه، نخل کهنسال خودنمایی میکند.
میان حیاط، حوضی آبیرنگ قرار دارد و هر دو حیاط بنا حوض دارند. باغچههای انبوه و گلدانهای سفالی قدیمی دور تا دور، حسوحال سنتی و دلنشینی به فضا میدهند.
از سال ۱۳۷۸، زیرزمین خانه به کتابخانهای فعال تبدیل شد؛ مجموعهای از کتابهای ارزشمند در دسترس اهوازیها قرار گرفت و برنامههای فرهنگی گوناگونی مانند دورههای حافظخوانی، آیین بزرگداشت حافظ، شبهای شعر فردوسی و… برگزار میشد.
در ۱۳۹۵، میراث فرهنگی اهواز بنا را به بخش خصوصی واگذار کرد تا پس از مرمت، میزبان عموم باشد. از آن زمان، خانه ماپار به کانونی برای رویدادهای فرهنگی و هنری بدل شده است. برخی فضاها و فعالیتهای کنونی:
همچنین مرکز اطلاعرسانی گردشگری و میراث فرهنگی خوزستان نیز در همین مجموعه فعالیت میکند.
معماری خانههای سنتی اهواز تماشایی است و خانه ماپار از شاخصترین نمونهها به حساب میآید؛ بنایی تاریخی و دیدنی که گردشگران داخلی و خارجی را جذب میکند. اگر با تور یا بهصورت شخصی به اهواز آمدید، در کنار سایر جاذبهها به این خانه هم سر بزنید، از منوی خانه ماپار اهواز قهوه یا شربتی انتخاب کنید و در فضای گرم و صمیمیاش بنشینید.
«دستی بر ایران» پیشنهاد میکند بهخاطر آبوهوای گرم اهواز، زمان سفر را به فصلهای خنکتر موکول کنید: اواخر پاییز، زمستان و اوایل بهار بهترین انتخابها هستند.
اگر پاسخ پرسشتان را اینجا پیدا نکردید، در بخش دیدگاههای همین مطلب بنویسید؛ در کوتاهترین زمان پاسخ میدهیم.
ماپار یعنی چه؟
«ماپار» بهمعنای «ماهپاره» یا «پارهای از ماه» است و از نامهای خانوادگی ریشهدار در خوزستان بهشمار میآید.
ساعات بازدید از خانه ماپار اهواز چه وقت است؟
هر روز از ساعت ۷ صبح تا ۱۱ شب امکان بازدید وجود دارد.
بخشهای مختلف خانه ماپار اهواز کداماند؟
پس از مرمت، بخشهایی مانند نگارخانه، عکاسخانه، شربتخانه، کارگاه صنایعدستی و رستوران در این عمارت فعال هستند.
عبدالمجید ماپار کیست؟
این خانه نام خود را از «عبدالمجید ماپار» گرفته است؛ تاجری اهوازی که در آغاز دوره پهلوی اول این بنا را ساخت.
تداوم جنگ و تشدید ناامنی ژئوپلیتیکی در منطقه، اقتصاد کشورهای شورای همکاری خلیجفارس را با یکی از پیچیدهترین بحرانهای دهههای اخیر مواجه کرده است؛ بحرانی که نهتنها صادرات انرژی این کشورها را بهشدت کاهش داده، بلکه صنعت گردشگری، هتلداری و جریان سرمایه در منطقه را نیز وارد مرحلهای از رکود و فرسایش تدریجی کرده است.
روزنامه الپائیس اسپانیا در گزارشی تحلیلی اعلام کرد تشدید بحرانهای ژئوپلیتیکی و پیامدهای جنگ، اقتصاد کشورهای حوزه خلیجفارس را با یکی از سنگینترین شوکهای دهههای اخیر مواجه کرده است؛ بحرانی که بهگفته این رسانه، با افت همزمان صادرات انرژی، ریزش بازار گردشگری و کاهش جریان سرمایهگذاری خارجی، این کشورها را بهسمت رکودی کمسابقه سوق داده است.
در حالی که خاورمیانه در آغاز سال ۲۰۲۶ با اتکا به سرمایهگذاریهای عظیم گردشگری، توسعه زیرساختهای هوایی و راهبردهای کشورهای شورای همکاری خلیجفارس در مسیر تبدیلشدن به یکی از کانونهای اصلی گردشگری جهان قرار گرفته بود، تشدید تنشهای ژئوپلیتیکی و جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، معادلات این صنعت را با اختلالی جدی مواجه کرده و آینده کریدورهای هوایی، جریان سفرهای بینالمللی و درآمدهای گردشگری منطقه را در معرض تهدید قرار داده است.
واشنگتنپست در تحلیلی هشدار داد که تشدید جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، نهتنها بنیانهای امنیت اقتصادی منطقه خلیجفارس را متزلزل کرده، بلکه پروژه بلندپروازانه کشورهای عربی برای عبور از اقتصاد نفتی و تبدیلشدن به قطبهای جهانی گردشگری، فناوری و سرمایهگذاری را با تهدیدی کمسابقه مواجه ساخته است؛ بحرانی که میتواند اعتماد سرمایهگذاران بینالمللی، ثبات بازار انرژی و آینده صنعت گردشگری منطقه را بهطور همزمان تحتالشعاع قرار دهد.
Δ