پژوهشگران بینالمللی از توسعه نسل جدید فناوریهای مبتنی بر هوش مصنوعی برای حفاظت، مستندسازی و مدیریت میراثفرهنگی خبر دادهاند؛ فناوریهایی که میتوانند شیوه شناسایی، طبقهبندی و حفاظت از آثار تاریخی و فرهنگی را متحول کنند.
به گزارش خبرنگار میراثآریا، براساس نتایج یک پژوهش علمی جدید که در سال ۲۰۲۶ منتشر شده است، محققان موفق شدهاند سامانهای مبتنی بر مدلهای زبانی بزرگ (LLM) و مدلهای بینایی ـ زبانی (VLM) طراحی کنند که قادر است اطلاعات متنی و تصویری مرتبط با آثار تاریخی را بهصورت خودکار تحلیل و در قالب پایگاههای دانش دیجیتال سازماندهی کند.
این پژوهش که با تمرکز بر میراثفرهنگی فرانسه انجام شده، منجر به ایجاد یک گراف دانش چندرسانهای شامل بیش از ۲۸ هزار اثر و شیء فرهنگی و بیش از ۴۸۳ هزار ارتباط دادهای شده است. پژوهشگران معتقدند ترکیب هوش مصنوعی با دادههای تصویری و متنی میتواند فرآیند مستندسازی و ثبت اطلاعات میراث فرهنگی را با دقت و سرعت بیشتری انجام دهد.
در این سامانه، مدلهای هوش مصنوعی قادرند اطلاعات جدید را از منابع غیرساختاریافته مانند تصاویر، آرشیوهای دیجیتال، متون تاریخی و بانکهای اطلاعاتی استخراج کرده و پس از اعتبارسنجی، به پایگاههای دانش میراثفرهنگی اضافه کنند. به گفته محققان، این فناوری امکان شناسایی روابط پنهان میان آثار تاریخی، هنرمندان، دورههای تاریخی و مکانهای فرهنگی را نیز فراهم میکند.
کارشناسان حوزه میراثفرهنگی معتقدند استفاده از هوش مصنوعی میتواند به حل یکی از مهمترین چالشهای موزهها و مراکز نگهداری آثار تاریخی کمک کند؛ چالشی که به حجم عظیم آثار ثبتنشده یا مستندسازینشده مربوط میشود. بسیاری از اشیای فرهنگی در مخازن موزهها نگهداری میشوند اما هنوز بهطور کامل فهرستبرداری یا دیجیتالی نشدهاند.
همزمان، پژوهشهای دیگری نیز در حال توسعه کاربردهای هوش مصنوعی در حوزه حفاظت از میراثفرهنگی هستند. از جمله این فناوریها میتوان به سامانههای بینایی ماشین برای شناسایی آسیبهای آثار تاریخی، مدلهای پیشبینی فرسایش بناها، فناوریهای واقعیت افزوده و واقعیت مجازی برای روایت میراث ناملموس و همچنین ابزارهای هوشمند ترجمه و دیجیتالیسازی متون تاریخی اشاره کرد.
متخصصان در عین حال تاکید میکنند که توسعه این فناوریها باید همراه با رعایت اصول اخلاقی، حفظ اصالت آثار و جلوگیری از سوگیریهای فرهنگی در الگوریتمهای هوش مصنوعی باشد؛ موضوعی که در سالهای اخیر به یکی از مباحث اصلی در مجامع علمی و میراثفرهنگی جهان تبدیل شده است.
با گسترش استفاده از هوش مصنوعی در موزهها، آرشیوها و مراکز پژوهشی، بسیاری از کارشناسان این فناوری را یکی از مهمترین ابزارهای آینده برای حفاظت از میراث فرهنگی و انتقال دانش تاریخی به نسلهای آینده میدانند.
انتهای پیام/
همزمان با ثبتجهانی مجموعه «قلعه الموت و استحکامات وابسته» در فهرست میراثجهانی یونسکو، شماری از رسانهها و مراکز پژوهشی انگلیسیزبان در گزارشها و مطالب تحلیلی خود، بر نقش کمتر شناختهشده این مجموعه بهعنوان یکی از مهمترین مراکز علمی و فکری ایران در سدههای میانه تاکید کردند.
همزمان با بازتاب جهانی ثبت «قلعه الموت و استحکامات وابسته» در فهرست میراثجهانی یونسکو، رسانه انگلیسیزبان کرهجنوبی Aju Press (AJP) در گزارشی ویژه، این رویداد را فرصتی برای معرفی چهره واقعی و تاریخی الموت فراتر از روایتهای عامهپسند دانست.
کشف بقایای دستکم ۱۲۰ مرد جوان در قالب ۹ گور جمعی در شهر براونائو آم این اتریش، از سوی باستانشناسان بهعنوان یکی از مهمترین یافتههای باستانشناسی دهههای اخیر در اروپای مرکزی توصیف شده است؛ کشفی که با پیدا شدن یک استخوان توسط دختربچهای آغاز شد و اکنون با شواهد اولیه، به احتمال زیاد پرده از یکی از بزرگترین محلهای دفن جمعی قربانیان جنگهای ناپلئونی در آغاز قرن نوزدهم برمیدارد.
همزمان با ثبت مجموعهای از آثار جدید در فهرست میراثجهانی یونسکو، دولتها و نهادهای گردشگری در کشورهای مختلف با اجرای برنامههای تبلیغاتی، توسعه زیرساختها و طراحی بستههای سفر، رقابت تازهای را برای جذب گردشگران فرهنگی آغاز کردهاند؛ روندی که از نگاه کارشناسان میتواند نقشه گردشگری جهان را در سال ۲۰۲۶ دستخوش تغییر کند.
Δ