یکی از جذابترین جاهای دیدنی اهواز در نزدیکی رود کارون، خانه ماپار است؛ بنایی قدیمی با حیاطی زیبا که از نمادهای معماری خوزستان محسوب میشود. خانه ماپار اهواز با نظارت سازمان میراث فرهنگی در سال ۱۳۸۰ خورشیدی به ثبت ملی ایران رسید و بازسازی شد. امروزه نیز محلی دلنشین برای گردشگران است تا زمانی را در کنار نخل خمیده و زیبای آن به استراحت بگذرانند و از نوشیدنیهای سنتی شربتخانه ماپار میل کنند. در این نوشتار، به معرفی این خانه تاریخی اهواز، تاریخچه و جاذبههای آن میپردازیم.
خانه ماپار از دیدنیترین نقاط اطراف کارون در اهواز است؛ عمارتی کهن با حیاطی چشمنواز و نمونهای شاخص از معماری بومی خوزستان. این خانه تاریخی در سال ۱۳۸۰ خورشیدی زیر نظر سازمان میراث فرهنگی ثبت ملی و مرمت شد. امروز گردشگران در سایه نخل خمیدهاش نفسی تازه میکنند و در شربتخانه ماپار، نوشیدنیهای سنتی میچشند. در ادامه، این بنای تاریخی اهواز را معرفی میکنیم و از گذشته و جاذبههایش میگوییم.
نشانی دقیق خانه ماپار: محله نادری، خیابان سلمان فارسی، خیابان خوانساری، پایینتر از خیابان کافی، پلاک ۵۵۱. موقعیت دقیق را روی نقشه زیر میبینید.
برای جزئیات بیشتر به صفحه اینستاگرام خانه سر بزنید. شماره تماس: 06132923290.
نام این بنا از صاحب خانه، «عبدالمجید ماپار»، تاجر سرشناس دوره قاجار، گرفته شده است. ساخت خانه را به روزگار پهلوی اول (دوران رضاشاه) نسبت میدهند؛ یعنی حدود یک قرن پیش. پس از درگذشت مالک، حکومت پهلوی آن را تصرف کرد و پس از پیروزی انقلاب ۱۳۵۷، این خانه در اختیار اداره میراث فرهنگی اهواز قرار گرفت و بهعنوان یکی از جاذبههای فرهنگی کشور شناخته شد.
اهواز، مرکز استان خوزستان و از کلانشهرهای کشور است. هرچند بسیاری از بافتهای کهن شهر دستخوش تخریب شدهاند، اما شماری از بناهای تاریخی بازمانده و مرمت شدهاند. خانه ماپار از همین دسته است و گردشگران بسیاری را جذب میکند. کافه و شربتخانه محبوب ماپار هم طرفداران خودش را دارد؛ جایی که در فضای سنتی میتوانید از منوی خانه ماپار اهواز نوشیدنیهای دلخواه را سفارش دهید.
یکی از شاخصههای دلانگیز بنا، نخل خمیده در میانه حیاط است. این نخل بارور و چشمنواز در کنار درختان کهنسال دیگر به فضا طراوت داده است. بهخاطر همین خمیدگی، آن را «نخل قهرکرده» مینامند و مستندی با عنوان «قهر نخل» نیز در همین خانه فیلمبرداری شده است.
نخستین عنصر چشمگیر بنا، سردر آن است؛ آراسته به آجرکاریهای زیبا با الگوی «خفته و راسته». در این شیوه، آجرها به تناوب افقی و عمودی چیده میشوند؛ روشی که در بسیاری از خانههای قدیمی اهواز دیده میشود.
پس از عبور از سردر، حیاط و بدنه اصلی ساختمان نمایان میشود. عمارت ماپار دو طبقه بههمراه زیرزمین است و حدود ۵۵۰ متر مربع وسعت دارد. سقفها با تیرهای چوبی ساخته شدهاند و فاصله تیرها تقریباً ۲۰ سانتیمتر است.
اتاقها دارای پنجرههای شیشهرنگیاند؛ صبحها انعکاس رنگها در آب حوض، چشماندازی تماشایی میسازد. در دو سوی ساختمان، دو حیاط تعبیه شده که یکی برای پذیرایی از مهمانان و بازدیدکنندگان است. پیرامون حیاط، درهای چوبی قدیمی ردیف شده و در میانه، نخل کهنسال خودنمایی میکند.
میان حیاط، حوضی آبیرنگ قرار دارد و هر دو حیاط بنا حوض دارند. باغچههای انبوه و گلدانهای سفالی قدیمی دور تا دور، حسوحال سنتی و دلنشینی به فضا میدهند.
از سال ۱۳۷۸، زیرزمین خانه به کتابخانهای فعال تبدیل شد؛ مجموعهای از کتابهای ارزشمند در دسترس اهوازیها قرار گرفت و برنامههای فرهنگی گوناگونی مانند دورههای حافظخوانی، آیین بزرگداشت حافظ، شبهای شعر فردوسی و… برگزار میشد.
در ۱۳۹۵، میراث فرهنگی اهواز بنا را به بخش خصوصی واگذار کرد تا پس از مرمت، میزبان عموم باشد. از آن زمان، خانه ماپار به کانونی برای رویدادهای فرهنگی و هنری بدل شده است. برخی فضاها و فعالیتهای کنونی:
همچنین مرکز اطلاعرسانی گردشگری و میراث فرهنگی خوزستان نیز در همین مجموعه فعالیت میکند.
معماری خانههای سنتی اهواز تماشایی است و خانه ماپار از شاخصترین نمونهها به حساب میآید؛ بنایی تاریخی و دیدنی که گردشگران داخلی و خارجی را جذب میکند. اگر با تور یا بهصورت شخصی به اهواز آمدید، در کنار سایر جاذبهها به این خانه هم سر بزنید، از منوی خانه ماپار اهواز قهوه یا شربتی انتخاب کنید و در فضای گرم و صمیمیاش بنشینید.
«دستی بر ایران» پیشنهاد میکند بهخاطر آبوهوای گرم اهواز، زمان سفر را به فصلهای خنکتر موکول کنید: اواخر پاییز، زمستان و اوایل بهار بهترین انتخابها هستند.
اگر پاسخ پرسشتان را اینجا پیدا نکردید، در بخش دیدگاههای همین مطلب بنویسید؛ در کوتاهترین زمان پاسخ میدهیم.
ماپار یعنی چه؟
«ماپار» بهمعنای «ماهپاره» یا «پارهای از ماه» است و از نامهای خانوادگی ریشهدار در خوزستان بهشمار میآید.
ساعات بازدید از خانه ماپار اهواز چه وقت است؟
هر روز از ساعت ۷ صبح تا ۱۱ شب امکان بازدید وجود دارد.
بخشهای مختلف خانه ماپار اهواز کداماند؟
پس از مرمت، بخشهایی مانند نگارخانه، عکاسخانه، شربتخانه، کارگاه صنایعدستی و رستوران در این عمارت فعال هستند.
عبدالمجید ماپار کیست؟
این خانه نام خود را از «عبدالمجید ماپار» گرفته است؛ تاجری اهوازی که در آغاز دوره پهلوی اول این بنا را ساخت.
در حالی که صنعت گردشگری جهان در سال ۲۰۲۵ با ثبت رکوردی تازه، به بالاترین سطح جابهجایی گردشگران پس از همهگیری کرونا دست یافته است، ایالات متحده آمریکا برخلاف روند جهانی با نخستین افت سالانه ورود گردشگران خارجی مواجه شد؛ افتی کمسابقه که تحلیلگران، آن را نه ناشی از بحران اقتصادی یا امنیتی، بلکه محصول مستقیم سیاستهای مهاجرتی، گفتمان سیاسی و تضعیف قدرت نرم آمریکا در دوره دونالد ترامپ میدانند.
سفارت جمهوری اسلامی ایران در حیدرآباد هند، در واکنشی معنادار و طعنهآمیز به انتشار تصاویر حضور وزیر امور خارجه آمریکا در مجموعه تاریخی تاجمحل، با اشاره به ریشههای ایرانی این شاهکار معماری جهانی تاکید کرد: کسی که تاریخ، هنر و تمدن را بشناسد، نمیتواند همزمان در برابر میراث برخاسته از نبوغ ایرانی ژست یادگاری بگیرد و در عرصه سیاسی، زبان تهدید علیه همان تمدن را به کار ببرد.
گردشگری تاریک یا «گردشگری سیاه»، به یکی از شاخههای مهم و تأثیرگذار گردشگری فرهنگی، تاریخی و انسانشناختی در جهان تبدیل شده است. در سال ۲۰۲۶، شهرهایی چون رم، توکیو، ترومسو و محوطه تاریخی پورت آرتور با تلفیق تاریخ، تراژدی، حافظه جمعی، روایتهای ماورایی و تجربههای شبانه، به مهمترین مقاصد گردشگری تاریک جهان بدل شدهاند؛ مقاصدی که مخاطب را با لایههای عمیقتری از تاریخ و سرنوشت انسان مواجه میکنند.
لیبی، کشوری که بیش از یک دهه با جنگ داخلی، ناامنی و انزوای بینالمللی شناخته میشد، اکنون با اتخاذ سیاستهای جدید گردشگری، تسهیل صدور ویزا، احیای زیرساختهای تاریخی و بازگشایی مسیرهای سفر، در تلاش است جایگاه خود را در بازار گردشگری بینالمللی باز یابد. هرچند این کشور همچنان در فهرست مقاصد پرریسک بسیاری از دولتها قرار دارد، اما افزایش ورود گردشگران خارجی و بازگشت تدریجی تورهای ماجراجویانه، نشانهای از آغاز فصل تازهای در گردشگری شمال آفریقاست.
Δ