تعرفههای وضعشده توسط دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، موجب نگرانی سرمایهگذاران شده است. ترس از رکود اقتصادی باعث فروش سهام در بازار بورس شده و ۴ تریلیون دلار از اوج شاخص S&P ۵۰۰ در ماه گذشته، زمانی که وال استریت بسیاری از برنامههای ترامپ را مورد حمایت قرار میداد، کاهش یافته است.
مجموعهای از سیاستهای جدید ترامپ، عدم اطمینان را برای کسبوکارها، مصرفکنندگان و سرمایهگذاران افزایش داده است، بهویژه با توجه به تعرفههای پیدرپی علیه شرکای تجاری بزرگ مانند کانادا، مکزیک و چین. آیاکو یوشیوکا، استراتژیست ارشد سرمایهگذاری در Wealth Enhancement، اظهار میدارد: «ما به وضوح تغییرات قابل توجهی در احساسات بازار مشاهده کردهایم. بسیاری از روشهایی که در گذشته مؤثر بودند، اکنون دیگر کارایی ندارند.» فروش سهام در بازار سهام روز دوشنبه شدت بیشتری گرفت. شاخص S&P ۵۰۰ با ۲.۷ درصد کاهش، بزرگترین افت روزانه خود در سال جاری را تجربه کرد. همچنین، شاخص Nasdaq Composite با کاهش ۴ درصدی، بزرگترین افت یک روزه خود از سپتامبر ۲۰۲۲ را ثبت کرد.
S&P ۵۰۰ در روز دوشنبه ۸.۶ درصد نسبت به رکورد خود در ۱۹ فوریه کاهش یافت و از آن زمان بیش از ۴ تریلیون دلار از ارزش بازار خود را از دست داده است، که به نزدیک به ۱۰ درصد کاهش اشاره دارد و نشاندهنده یک اصلاح در این شاخص است. همچنین، نزدک با بیش از ۱۰ درصد کاهش نسبت به بالاترین سطح خود در دسامبر، روز پنجشنبه را به پایان رساند.
ترامپ در پایان هفته از پیشبینی اینکه آیا ایالات متحده ممکن است با رکود اقتصادی روبرو شود، خودداری کرد، زیرا سرمایهگذاران نگران تأثیر سیاستهای تجاری او بودند. پیتر اورسزاگ، مدیرعامل لازارد، در کنفرانس CERAWeek در هیوستون اظهار داشت: «میزان عدم قطعیتی که جنگهای تعرفهای با کانادا، مکزیک و اروپا ایجاد کرده، موجب میشود که هیئتهای مدیره و مدیران اجرایی در برنامهریزیهای آینده تجدید نظر کنند.» او افزود: «مردم میتوانند تنشهای فعلی با چین را درک کنند، اما وضعیت با کانادا، مکزیک و اروپا گیجکننده است. اگر این مسائل در یک ماه آینده حل نشود، ممکن است به چشمانداز اقتصادی ایالات متحده و فعالیتهای ادغام و تملک آسیب جدی وارد کند.»
خطوط هوایی دلتا (DAL.N) روز دوشنبه پیشبینی سود سه ماهه اول خود را به نصف کاهش داد و این امر باعث شد که سهام این شرکت در بازار با افت ۱۴ درصدی مواجه شود. اد باستین، مدیر عامل دلتا، افزایش نااطمینانی اقتصادی در ایالات متحده را عامل این کاهش دانست.
سرمایهگذاران همچنین نگران این هستند که آیا قانونگذاران قادر به تصویب لایحه بودجهای برای جلوگیری از تعطیلی جزئی دولت فدرال خواهند بود. گزارشی از ایالات متحده در مورد تورم روز چهارشنبه منتشر خواهد شد.
راس میفیلد، استراتژیست سرمایهگذاری در Baird، اظهار میکند: «به نظر میرسد دولت ترامپ به تدریج این ایده را میپذیرد که با ریزش بازار موافق است و حتی در صورت بروز رکود اقتصادی، برای دستیابی به اهداف بزرگتر خود مشکلی ندارد.» او معتقد است که این موضوع زنگ خطر بزرگی برای وال استریت به شمار میآید.
بر اساس اطلاعات بانک فدرال رزرو سنت لوئیس تا جولای ۲۰۲۴، سهم کل سهام شرکتها و صندوقهای مشترک متعلق به ۵۰ درصد پایینتر جمعیت ایالات متحده، بر اساس ثروت، حدود ۱ درصد است. در مقابل، این نسبت برای ۱۰ درصد بالای جمعیت از نظر ثروت به ۸۷ درصد رسیده است.
شاخص S&P ۵۰۰ در سالهای ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ بیش از ۲۰ درصد افزایش یافته است که این رشد عمدتاً به دلیل عملکرد قوی شرکتهای بزرگ فناوری و سهام مرتبط با فناوری مانند Nvidia و تسلا بوده است. با این حال، این شرکتها در سال ۲۰۲۵ با چالشهایی مواجه شدهاند که تأثیر منفی بر شاخصهای اصلی داشته است.
در روز دوشنبه، بخش فناوری S&P ۵۰۰ با کاهش ۴.۳ درصدی مواجه شد و سهام اپل و انویدیا هر کدام حدود ۵ درصد افت کردند. همچنین، تسلا با کاهش ۱۵ درصدی، حدود ۱۲۵ میلیارد دلار از ارزش خود را از دست داد.
سایر داراییهای پرریسک نیز تحت فشار قرار گرفتند و ارزش بیت کوین ۵ درصد کاهش یافت. در عوض، برخی از بخشهای دفاعی بازار، مانند بخش خدمات شهری (.SPLRCU)، عملکرد بهتری داشتند. همچنین، تقاضا برای اوراق قرضه دولتی ایالات متحده افزایش یافت و بازدهی اوراق ۱۰ ساله خزانهداری به حدود ۴.۲۲ درصد کاهش یافت، که به طور معکوس با قیمتها حرکت میکند.
سرمایهگذاران نگران هستند؛ شاخص S&P ۵۰۰ تمام رشدهای ثبتشده از زمان انتخابات ترامپ در ۵ نوامبر را از دست داده و در این مدت نزدیک به ۳ درصد کاهش یافته است. بر اساس گزارشی که گلدمن ساکس روز دوشنبه منتشر کرد، صندوقهای تامینی در روز جمعه میزان سرمایهگذاری خود در سهام را به پایینترین سطح در بیش از دو سال اخیر کاهش دادند.
سرمایهگذاران در ابتدا نسبت به برنامههای پیشنهادی ترامپ برای رشد، از جمله کاهش مالیات و مقرراتزدایی، خوشبین بودند، اما عدم اطمینان در مورد تعرفهها و تغییرات دیگر، از جمله کاهش نیروی کار فدرال، باعث کاهش احساسات مثبت شده است.
مایکل اورورک، استراتژیست ارشد بازار در JonesTrading، اظهار میکند: «پس از روی کار آمدن پرزیدنت ترامپ، این تصور وجود داشت که همه چیز در این محیط به خوبی پیش خواهد رفت.» او ادامه میدهد: «هر بار که تغییرات ساختاری رخ میدهد، با عدم اطمینان و اصطکاک مواجه خواهیم شد.» این طبیعی است که مردم کمی نگران شوند و به کسب سود روی آورند.
با وجود فروشهای اخیر، ارزشگذاری بازار سهام همچنان به طور قابل توجهی بالاتر از میانگینهای تاریخی باقی مانده است. طبق گزارش LSEG Datastream، شاخص S&P ۵۰۰ در روز جمعه با نسبت P/E حدود ۲۱ برای پیشبینی درآمد سال آینده، کمی بالاتر از میانگین بلندمدت ۱۵.۸ قرار داشت.
دن کوتسورث، تحلیلگر سرمایهگذاری در AJ Bell، میگوید: «بسیاری از افراد مدتی است که نگران افزایش ارزش سهام در ایالات متحده هستند و به دنبال عاملی برای اصلاح بازار میگردند. ترکیبی از نگرانیها درباره جنگ تجاری، تنشهای ژئوپلیتیکی و چشمانداز اقتصادی نامشخص میتواند به عنوان این عامل عمل کند.»
تحلیلگران دویچه بانک در یادداشتی که روز جمعه منتشر کردند، اعلام کردند که سهم سرمایهگذاران در هفتههای اخیر کاهش یافته و برای نخستین بار از زمان رسیدن به سطح کوتاهمدت در ماه اوت، شاهد کاهش اندکی بودهایم. آنها همچنین اشاره کردند که اگر این روند ادامه یابد و به پایینتر از محدوده تاریخی وزندهی سهام برود، مشابه آنچه در دوران جنگ تجاری ترامپ و چین در سالهای ۲۰۱۸-۲۰۱۹ مشاهده شد، ممکن است شاخص S&P ۵۰۰ به کمتر از ۵۳۰۰ واحد برسد که به معنای کاهش ۵.۵ درصدی از سطوح کنونی است.
در نشانهای دیگر از نارضایتی سرمایهگذاران، شاخص نوسانات Cboe (.VIX) روز دوشنبه به بالاترین سطح بسته شدن خود از ماه اوت رسید. ادوارد الحسینی، تحلیلگر ارشد نرخ بهره و ارز در کلمبیا Threadneedle Investments، اظهار داشت که دولت «هنوز در تلاش است تا تعریف دقیقی از یک پیروزی از نظر سیاسی، اقتصادی و زمانبندی مناسب ارائه دهد» و تا زمانی که این کار انجام نشود، وضعیت به همین شکل ادامه خواهد یافت.
گسترش نیوز
اقتصاد
بورس
سارا سمیع شمس
۱۴۰۳/۱۲/۲۲ ۱۸:۳۰:۰۰
در حالی که عبدالناصر همتی وقوع ابرتورم در ایران را منتفی دانسته، تداوم تورم بالا، کسری بودجه، افت درآمدهای نفتی، کاهش تولید و تشدید تنشهای خارجی همچنان نگرانیها درباره آینده اقتصاد ایران را افزایش داده است. مهدی پازوکی، اقتصاددان، هشدار میدهد در صورت ادامه تنشهای خارجی و ناترازیهای داخلی، اقتصاد ایران میتواند به سمت ابرتورم حرکت کند و حتی در سناریویی خطرناک با تورم سالانه بالای ۶۰۰ درصد و سقوط شدید ارزش ریال مواجه شود.
با ادامه فشارهای تورمی بر معیشت خانوارها، موضوع حقوق و دستمزد کارگران بار دیگر به یکی از محورهای مهم مباحث اقتصادی مجلس تبدیل شده است؛ محمد سراج، نماینده تهران، با اشاره به افزایش قابلتوجه دستمزد در سال جاری گفت در صورت تداوم روند افزایش قیمتها، امکان بازنگری در دستمزد کارگران در طول سال نیز میتواند مورد توجه قرار گیرد؛ هرچند به گفته او، توان بنگاهها و جلوگیری از افزایش بیکاری نیز باید همزمان در تصمیمگیری درباره حقوق کارگران لحاظ شود.
معاون اول رئیسجمهوری با تأکید بر اینکه دولت موضوع معیشت مردم را در شرایط اقتصادی فعلی فراموش نکرده است، از احتمال افزایش مبلغ کالابرگ الکترونیکی خبر داد و گفت قرار بوده اعتبار کالابرگ متناسب با افزایش قیمت کالاها افزایش پیدا کند؛ محمدرضا عارف با اشاره به عذرخواهی دولت از مردم بابت تأخیر در تحقق این وعده، ابراز امیدواری کرد افزایش مبلغ کالابرگ در هفتههای آینده عملیاتی شود.
الگوی مصرف بنزین در ایران برخلاف تصور رایج، فقط به تفاوت درآمدی میان دهکها محدود نمیشود و درون هر دهک نیز شکاف قابلتوجهی میان خانوارهای کممصرف و پرمصرف وجود دارد. در سال ۱۴۰۳ حدود ۷۴ درصد خانوارهای دهک اول هیچ بنزینی مصرف نکردهاند، اما ۱۰ درصد پرمصرف همین دهک ماهانه بیش از ۱۵۰ لیتر بنزین مصرف کردهاند؛ آماری که نشان میدهد سیاستگذاری درباره قیمت بنزین صرفاً بر اساس دهک درآمدی، نمیتواند تصویر دقیقی از الگوی مصرف و میزان برخورداری خانوارها از یارانه انرژی ارائه دهد.
Δ