فعالسازی مکانیسم بازگشت خودکار تحریمها (Snapback) و بازگشت ایران ذیل قطعنامههای فصل هفتم شورای امنیت، بار دیگر بحث پیامدهای حقوقی و سیاسی این اقدام را در کانون توجه قرار داده است. کارشناسان تأکید دارند که این تحریمها صرفاً ذیل ماده ۴۱ تعریف میشوند و گذار به ماده ۴۲ و اقدام نظامی نه خودکار است و نه در شرایط کنونی جهان امکانپذیر؛ با این حال، سایهی تهدید نظامی به ابزاری روانی برای بیثباتسازی اقتصاد ایران از طریق «جنگ انتظارات» تبدیل شده است.
فهرست محتوا
موانع سیاسی و ژئوپلیتیک اقدام نظامی
سایه جنگ؛ سلاحی روانی برای فشار اقتصادی
وظیفه سیاستگذار؛ لنگرسازی انتظارات
با فعالسازی مکانیسم ماشه و بازگشت تحریمهای شورای امنیت علیه ایران، پرسش اصلی این است که آیا این اقدام میتواند چراغ سبزی برای توسل به ماده ۴۲ منشور ملل متحد و اقدام نظامی باشد؟ پاسخ حقوقی روشن است: خیر. تمامی تحریمهای بازگشته ذیل ماده ۴۱ تعریف میشوند که صرفاً شامل تدابیر غیرنظامی مانند قطع روابط اقتصادی و دیپلماتیک است. گذار به ماده ۴۲ نیازمند تصمیمی جدید و اجماعی تازه در شورای امنیت است؛ فرآیندی که در شرایط کنونی عملاً غیرممکن است.
ساختار شورای امنیت و حق وتوی اعضای دائم، نخستین مانع جدی است. روسیه و چین که روابط استراتژیک عمیقی با ایران دارند، هرگونه قطعنامه نظامی علیه تهران را وتو خواهند کرد. مخالفت آنها حتی با بازگشت تحریمهای ماده ۴۱ نشان میدهد که اجازه عبور به ماده ۴۲ هرگز داده نخواهد شد. از سوی دیگر، وضعیت ژئوپلیتیک جهانی نیز مانع است: غرب درگیر جنگ اوکراین و تنشهای فزاینده با چین است و گشودن جبههای تازه در خاورمیانه علیه ایران، نه در اولویت استراتژیک آنهاست و نه از نظر لجستیکی و سیاسی امکانپذیر.
اگرچه اقدام نظامی علیه ایران نامحتمل است، اما تهدید آن به ابزاری روانی-اقتصادی تبدیل شده است. القای دائمی این گزاره که ایران ذیل فصل هفتم قرار دارد و گزینه نظامی روی میز است، انتظارات تورمی را فعال میکند. ترس از جنگ، جامعه را به سمت خرید ارز و طلا سوق میدهد، نرخ ارز را جهش میدهد و این شوک به سایر بازارها سرایت میکند. در نتیجه، سرمایهگذاری مولد متوقف و خروج سرمایه تشدید میشود. این همان «جنگ انتظارات» است که بدون کمبود واقعی کالا، اقتصاد را از درون بیثبات میکند.
بخش مهمی از بیثباتیهای کنونی بازار ناشی از همین جنگ روانی است، نه صرفاً محدودیتهای عینی تحریم. بنابراین، سیاستگذار باید با شفافیت در سیاستهای پولی و مالی، مدیریت هوشمندانه بازار ارز و ارسال پیام قاطع ثبات، انتظارات را مهار کند. همزمان، فعالان اقتصادی و مردم نیز باید بدانند که اجماع جهانی برای اقدام نظامی علیه ایران وجود ندارد و واکنشهای هیجانی در بازار، تنها اجرای سناریوی طراحیشده توسط طراحان فشار حداکثری است. خنثیسازی واقعی تحریمها، پیش از هر چیز، در گرو مدیریت علمی انتظارات و مقابله با این جنگ روانی است.
منبع:
تسنیم
گسترش نیوز
اقتصاد
روسیه و چین خیال ایران را از جنگ راحت کردند؟
بانک و بیمه
کدخبر: 363886
امیر خیرخواهان
۱۴۰۴/۰۸/۱۱ ۲۳:۰۰:۰۰
با ادامه فشارهای تورمی بر معیشت خانوارها، موضوع حقوق و دستمزد کارگران بار دیگر به یکی از محورهای مهم مباحث اقتصادی مجلس تبدیل شده است؛ محمد سراج، نماینده تهران، با اشاره به افزایش قابلتوجه دستمزد در سال جاری گفت در صورت تداوم روند افزایش قیمتها، امکان بازنگری در دستمزد کارگران در طول سال نیز میتواند مورد توجه قرار گیرد؛ هرچند به گفته او، توان بنگاهها و جلوگیری از افزایش بیکاری نیز باید همزمان در تصمیمگیری درباره حقوق کارگران لحاظ شود.
معاون اول رئیسجمهوری با تأکید بر اینکه دولت موضوع معیشت مردم را در شرایط اقتصادی فعلی فراموش نکرده است، از احتمال افزایش مبلغ کالابرگ الکترونیکی خبر داد و گفت قرار بوده اعتبار کالابرگ متناسب با افزایش قیمت کالاها افزایش پیدا کند؛ محمدرضا عارف با اشاره به عذرخواهی دولت از مردم بابت تأخیر در تحقق این وعده، ابراز امیدواری کرد افزایش مبلغ کالابرگ در هفتههای آینده عملیاتی شود.
الگوی مصرف بنزین در ایران برخلاف تصور رایج، فقط به تفاوت درآمدی میان دهکها محدود نمیشود و درون هر دهک نیز شکاف قابلتوجهی میان خانوارهای کممصرف و پرمصرف وجود دارد. در سال ۱۴۰۳ حدود ۷۴ درصد خانوارهای دهک اول هیچ بنزینی مصرف نکردهاند، اما ۱۰ درصد پرمصرف همین دهک ماهانه بیش از ۱۵۰ لیتر بنزین مصرف کردهاند؛ آماری که نشان میدهد سیاستگذاری درباره قیمت بنزین صرفاً بر اساس دهک درآمدی، نمیتواند تصویر دقیقی از الگوی مصرف و میزان برخورداری خانوارها از یارانه انرژی ارائه دهد.
پرداخت معوقات فروردینماه بازنشستگان تأمین اجتماعی از ۹ شهریور آغاز شده و واریز مابهالتفاوت حقوق همچنان بهصورت مرحلهای ادامه دارد؛ تاکنون معوقات بازنشستگانی با نام خانوادگی آغازشده با حروف «الف، ب، پ، ت و ث» پرداخت شده و سازمان تأمین اجتماعی وعده داده است این روند حداکثر تا پایان شهریور تکمیل شود، در حالی که زمان واریز معوقات اردیبهشتماه هنوز مشخص نیست.
Δ