خودروهای برقی قرار بود نماد آینده صنعت حمل‌ونقل باشند؛ خودروهایی پاک‌تر، کم‌مصرف‌تر و سازگارتر با اهداف زیست‌محیطی. اما در کنار رشد سریع تولید و فروش این خودروها، یک چالش مهم در حال شکل‌گیری است؛ افت شدید ارزش خودروهای برقی در بازار دست‌دوم. موضوعی که اکنون به یکی از نگرانی‌های اصلی شرکت‌های لیزینگ، مدیریت ناوگان و فعالان صنعت خودرو در اروپا تبدیل شده است.
کاهش سریع ارزش برخی خودروهای برقی باعث شده هزینه‌های مالی شرکت‌های مالک ناوگان افزایش یابد و پیش‌بینی ارزش باقیمانده خودروها با عدم قطعیت بیشتری همراه شود. پیشرفت سریع فناوری باتری‌ها، عرضه مدل‌های جدید با برد بیشتر و کاهش قیمت برخی خودروهای نو، از جمله عواملی هستند که بازار دست‌دوم خودروهای برقی را تحت فشار قرار داده‌اند. در نتیجه، بسیاری از شرکت‌های بزرگ اروپایی از خودروسازان خواسته‌اند ضمانت‌ها و حمایت‌های بیشتری برای کاهش این ریسک ارائه کنند.
این مسئله برای ایران نیز اهمیت دارد. اگرچه توسعه خودروهای برقی به‌عنوان یکی از راهکارهای کاهش مصرف سوخت و آلودگی هوا مطرح است، اما موفقیت این مسیر تنها به واردات یا تولید خودروهای برقی وابسته نیست. ایجاد شبکه گسترده خدمات پس از فروش، زیرساخت شارژ، دسترسی به قطعات، اطمینان از کیفیت باتری‌ها و شکل‌گیری یک بازار دست‌دوم شفاف و قابل اعتماد، از پیش‌نیازهای اساسی این تحول به شمار می‌روند.
تجربه جهانی نشان می‌دهد برقی‌سازی صرفاً یک پروژه صنعتی نیست؛ بلکه یک اکوسیستم کامل اقتصادی و خدماتی است. در غیر این صورت، چالشی که امروز بازارهای اروپایی با آن مواجه‌اند، می‌تواند در سال‌های آینده به یکی از مشکلات جدی بازار خودرو ایران نیز تبدیل شود.
قیمت دلار در شش روز گذشته ۱۴.۵ درصد رشد کرده، اما خودرو در همین مدت عمدتاً بین ثبات تا ۷ درصد افزایش قیمت داشته است؛ شکافی که بیش از هر چیز از رکود شدید و افت قدرت خرید در بازار خودرو خبر می‌دهد.
بهترین خودروهای برقی بازار نشان می‌دهند فراغت از بنزین و هزینه‌های آن در ایران هنوز یک کالای لوکس است؛ جایی که برای عبور از جایگاه سوخت و پیمایش بیش از ۶۰۰ کیلومتر با یک شارژ، باید چندین میلیارد تومان هزینه کرد.
پراید برای سال‌ها فقط یک خودرو نبود؛ به یکی از نمادهای مناقشه در صنعت خودروی ایران تبدیل شد؛ محصولی که از یک‌سو میلیون‌ها ایرانی تجربه مالکیت و رانندگی با آن را داشته‌اند و از سوی دیگر، بارها زیر تیغ انتقاد مسئولان، کارشناسان و افکار عمومی قرار گرفته است. سعید مدنی، مدیرعامل سابق سایپا اما از زاویه دیگری به این خودرو و سال‌های پرحاشیه تولید آن نگاه می‌کند. او در گفت‌وگو با اکوایران می‌گوید خودش پراید داشته و با آن سفرهای زیادی رفته است و تأکید می‌کند نمی‌توان به‌سادگی حکم داد که پراید «خودروی بدی» بوده؛ چراکه حتی امروز نیز بسیاری از مردم با همین خودرو کار می‌کنند و نان خانواده‌شان را درمی‌آورند.
وقتی از نیروی انسانی مازاد در صنعت خودروی ایران حرف می‌زنیم، ممکن است تصور شود این مسئله یکی از مشکلات خاص اقتصاد ایران است؛ اما تجربه صنعت خودروی آلمان نشان می‌دهد که حتی یکی از صنعتی‌ترین اقتصادهای جهان هم با چالش مشابهی روبه‌روست.
Δ