دلار از ۲۳۲ به ۲۳۴ رسید، اما بیشتر مدل‌های خودرو در جدول ۵ مهر ارزان‌تر شدند. فعالان بازار این بی‌تفاوتی را هم فرصت خرید مصرف‌کننده واقعی می‌دانند و هم هشداری برای واکنش ناگهانی آینده بازار.
بازار خودرو در حالی وارد هفته اول مهرماه شده که نرخ دلار از ۲۳۲ به ۲۳۴ رسیده، اما این افزایش تقریباً هیچ ردی در جدول قیمت خودرو نگذاشته است. مقایسه قیمت‌های ۵ مهر با ۲۸ شهریور نشان می‌دهد از ۲۱ مدل بررسی‌شده، ۱۴ مدل ارزان‌تر شده‌اند و فقط تعداد انگشت‌شماری رشد قیمت داشته‌اند؛ رفتاری که نه فقط با گران‌شدن دلار، بلکه با عادت همیشگی بازار خودرو در ابتدای پاییز هم همخوانی ندارد، چراکه معمولاً با شروع این فصل رکود بازار تشدید می‌شود، نه اینکه قیمت‌ها پایین بیایند.
به گفته برخی فعالان بازار، دقیقاً همین بی‌تفاوتی قیمت‌ها نسبت به رشد دلار است که شرایط فعلی را برای مصرف‌کننده واقعی -کسی که برای استفاده شخصی خودرو می‌خواهد نه سرمایه‌گذاری- به فرصتی قابل توجه تبدیل کرده. منطق این گروه این است: تا وقتی اتفاق غیرمنتظره‌ای در فضای ارزی یا سیاسی نیفتد، ادامه همین بی‌رمقی بازار محتمل‌تر از یک جهش ناگهانی است.
این البته به آن معنا نیست که همه فعالان بازار به تداوم این وضعیت خوش‌بین‌اند. بخشی از آن‌ها این سکون را نه نشانه ثبات، بلکه نشانه‌ی تجمیع فشار می‌دانند؛ به این معنا که بازار به‌جای واکنش تدریجی به رشد دلار، فعلاً آن را نادیده گرفته و همین انباشت بی‌واکنشی می‌تواند در صورت وقوع یک محرک جدید، به‌صورت فشرده و یک‌باره خودش را نشان دهد.
نکته قابل‌توجه در رفتار اخیر بازار این است که خودرو نه‌تنها به رشد دلار واکنش افزایشی نشان نداده، بلکه در بسیاری از مدل‌ها حتی نسبت به روز قبل هم کاهشی بوده است. این را می‌توان از دو زاویه خواند: از یک طرف نشانه‌ای از عمق رکود و کمبود تقاضاست -یعنی حتی محرک صعودی مثل گران‌شدن ارز هم برای تحریک بازار کافی نیست- و از طرف دیگر، هشداری است که غیبت واکنش امروز، ضمانتی برای غیبت واکنش فردا نیست.
این الگو تازگی هم ندارد. حدود دو ماه پیش هم در گزارشی مشابه در اکوایران به وضعیتی نزدیک به همین موضوع اشاره کرده بودیم؛ آن‌جا بازار چند روز متوالی در محدوده قیمتی مشخصی ثابت مانده بود و برخی فعالان همان ثبات را فرصتی برای خرید مصرفی می‌دانستند، هرچند گروهی دیگر آن آرامش را بیشتر یک توقف موقت تا آغاز یک روند پایدار ارزیابی می‌کردند. تکرار همین دوگانگی دیدگاه بعد از یک ماه نشان می‌دهد رکود فعلی ریشه‌ای‌تر از یک نوسان کوتاه‌مدت است.
فعلاً بازار خودرو در برابر گران‌شدن دلار هم مقاومت نشان داده و این می‌تواند برای مصرف‌کننده واقعی، پنجره‌ای با ریسک نسبتاً کمتر باز کند. اما برای کسی که با نگاه سرمایه‌گذاری وارد بازار می‌شود، همچنان باید محتاط بود؛ چون سکوت امروز بازار، تضمینی برای سکوت فردا نیست.
قیمت دلار در شش روز گذشته ۱۴.۵ درصد رشد کرده، اما خودرو در همین مدت عمدتاً بین ثبات تا ۷ درصد افزایش قیمت داشته است؛ شکافی که بیش از هر چیز از رکود شدید و افت قدرت خرید در بازار خودرو خبر می‌دهد.
بهترین خودروهای برقی بازار نشان می‌دهند فراغت از بنزین و هزینه‌های آن در ایران هنوز یک کالای لوکس است؛ جایی که برای عبور از جایگاه سوخت و پیمایش بیش از ۶۰۰ کیلومتر با یک شارژ، باید چندین میلیارد تومان هزینه کرد.
پراید برای سال‌ها فقط یک خودرو نبود؛ به یکی از نمادهای مناقشه در صنعت خودروی ایران تبدیل شد؛ محصولی که از یک‌سو میلیون‌ها ایرانی تجربه مالکیت و رانندگی با آن را داشته‌اند و از سوی دیگر، بارها زیر تیغ انتقاد مسئولان، کارشناسان و افکار عمومی قرار گرفته است. سعید مدنی، مدیرعامل سابق سایپا اما از زاویه دیگری به این خودرو و سال‌های پرحاشیه تولید آن نگاه می‌کند. او در گفت‌وگو با اکوایران می‌گوید خودش پراید داشته و با آن سفرهای زیادی رفته است و تأکید می‌کند نمی‌توان به‌سادگی حکم داد که پراید «خودروی بدی» بوده؛ چراکه حتی امروز نیز بسیاری از مردم با همین خودرو کار می‌کنند و نان خانواده‌شان را درمی‌آورند.
وقتی از نیروی انسانی مازاد در صنعت خودروی ایران حرف می‌زنیم، ممکن است تصور شود این مسئله یکی از مشکلات خاص اقتصاد ایران است؛ اما تجربه صنعت خودروی آلمان نشان می‌دهد که حتی یکی از صنعتی‌ترین اقتصادهای جهان هم با چالش مشابهی روبه‌روست.
Δ