باوجود اینکه ثبت‌نام ۱۱ میلیون نفر در طرح ایران‌خودرو برای برخی سؤال‌برانگیز شده، این موضوع در واقع نمایانگر جذابیت بالای فرصت‌های محدود بازار خودروست. در هیچ‌کجای دنیا بلیط بخت‌آزمایی‌ای ارائه نمی‌شود که بدون پرداخت، برنده مبلغ قابل توجهی شود. حتی اگر برای کسب سود ۵۰۰ میلیونی روی یک خودرو مثل ۲۰۷، پیش از آن حدود ۹۹۰ میلیون تومان سرمایه‌گذاری شود، این فرصت هنوز برای بسیاری از افراد، حتی با سرمایه اندک، ارزشمند است.
فرصت از دست رفته به چه معناست؟ به این معنا که در اردیبهشت ماه امسال، در دور اول عرضه ایران‌خودرو، تنها ۹۰۰ هزار نفر ثبت‌نام کردند، اما ظرف کمتر از یک سال این عدد به ۱۱ میلیون رسید. مقصر این افزایش چشمگیر نه مردم هستند و نه خودروساز، بلکه شوک‌های سیاسی و اقتصادی‌ای که هر بار تلاش بازار برای آرامش را مختل می‌کنند.
نگاهی به وضعیت چهار خودروساز بزرگ ایران نشان می‌دهد شرایط پیچیده است. ایران‌خودرو با مدیریت خصوصی و تلاش برای مقابله با قیمت‌گذاری دستوری، تا آبان امسال نسبت به سال گذشته ۱۳ درصد رشد داشته است. در مقابل، سایپا ۳۵ درصد کاهش تولید داشته و دو مونتاژکار خصوصی، یعنی کرمان و مدیران، به ترتیب با کاهش ۱۳ و ۵۸ درصدی تولید مواجه شده‌اند. مشکلات تامین ارز و محدودیت‌های همکاری با چین نیز مزید بر علت شده است.
نتیجه این شرایط این است که خودرو همچنان به محلی برای سرمایه‌گذاری تبدیل شده و مصرف‌کننده واقعی که برنامه‌ریزی کرده بود برای خرید یک خودرو، در خوشبینانه‌ترین حالت، نیم میلیارد تومان از هدف خود عقب افتاده است. این تصویر نشان می‌دهد که بازار خودرو ایران، تحت تأثیر عوامل بیرونی و محدودیت‌های ساختاری، هنوز با چالش‌های جدی مواجه است و تصمیم‌گیری هوشمندانه و اطلاع‌رسانی شفاف، تنها راه کاهش ریسک برای خریداران و سرمایه‌گذاران است.
قیمت دلار در شش روز گذشته ۱۴.۵ درصد رشد کرده، اما خودرو در همین مدت عمدتاً بین ثبات تا ۷ درصد افزایش قیمت داشته است؛ شکافی که بیش از هر چیز از رکود شدید و افت قدرت خرید در بازار خودرو خبر می‌دهد.
بهترین خودروهای برقی بازار نشان می‌دهند فراغت از بنزین و هزینه‌های آن در ایران هنوز یک کالای لوکس است؛ جایی که برای عبور از جایگاه سوخت و پیمایش بیش از ۶۰۰ کیلومتر با یک شارژ، باید چندین میلیارد تومان هزینه کرد.
پراید برای سال‌ها فقط یک خودرو نبود؛ به یکی از نمادهای مناقشه در صنعت خودروی ایران تبدیل شد؛ محصولی که از یک‌سو میلیون‌ها ایرانی تجربه مالکیت و رانندگی با آن را داشته‌اند و از سوی دیگر، بارها زیر تیغ انتقاد مسئولان، کارشناسان و افکار عمومی قرار گرفته است. سعید مدنی، مدیرعامل سابق سایپا اما از زاویه دیگری به این خودرو و سال‌های پرحاشیه تولید آن نگاه می‌کند. او در گفت‌وگو با اکوایران می‌گوید خودش پراید داشته و با آن سفرهای زیادی رفته است و تأکید می‌کند نمی‌توان به‌سادگی حکم داد که پراید «خودروی بدی» بوده؛ چراکه حتی امروز نیز بسیاری از مردم با همین خودرو کار می‌کنند و نان خانواده‌شان را درمی‌آورند.
وقتی از نیروی انسانی مازاد در صنعت خودروی ایران حرف می‌زنیم، ممکن است تصور شود این مسئله یکی از مشکلات خاص اقتصاد ایران است؛ اما تجربه صنعت خودروی آلمان نشان می‌دهد که حتی یکی از صنعتی‌ترین اقتصادهای جهان هم با چالش مشابهی روبه‌روست.
Δ