کتابخانه و موزه ملک تهران، بنایی بسیار زیبا است که در خیابان امام خمینی پایتخت (خیابان سپه) و در مجاورت ساختمان امور خارجه قرار دارد. این بنا متعلق به دورهی قاجار است که به دست حسین مَلِک، پسر حاج محمد کاظم ملک التجار، ساخته شده است. در این مقاله به شرح ویژگیها و سرگذشت بنای مزبور، میپردازیم تا شما را با یکی دیگر از جاهای دیدنی تهران آشنا کنیم.
کتابخانه و موزه ملک تهران عمارتی چشم نواز در خیابان امام خمینی (سپه) و کنار ساختمان وزارت امور خارجه است. این بنای یادگاری از دوره قاجار به دست حسین ملک، فرزند حاج محمد کاظم ملک التجار، بنیاد شده است. در این نوشته به روایت تاریخچه، ویژگی ها و فراز و فرود این مجموعه می پردازیم تا یکی از دیدنی های مهم تهران را از زاویه ای تازه معرفی کنیم.
حسین آقا ملک در سال ۱۳۱۶ خورشیدی بنای کتابخانه را در پایتخت بنیاد نهاد و همان آبان ماه خانه پدری خود در بازار بین الحرمین تهران را با همه اثاثیه به آستان قدس رضوی وقف کرد. این اموال شامل موارد زیر بود:
در گام نخست، موقوفات در بخشی از کتابخانه ملک به نمایش گذاشته شد. سپس در سال ۱۳۴۳ خورشیدی، حسین ملک تصمیم گرفت در کنار کتابخانه، موزه ای مستقل ایجاد کند.
هدف او گردآوری آثار ارزشمند هنری و تاریخی بود تا پژوهشگران داخلی و خارجی تصویری روشن از هنر و تمدن ایران بیابند. همچنین آرزوی داشت موزه ای همتراز موزه بریتانیا بنا کند. برای اجرای این چشم انداز از نظر متخصصان بهره گرفت و اشیای مناسب را تهیه کرد.
ملک پیش تر برای توسعه کتابخانه و ایجاد موزه برنامه ریزی کرده و قطعه زمینی بزرگ در باغ ملی تهران خریده بود، اما فرصت تکمیل بنا به او دست نداد و اشیای وقفی همچنان در بخشی از کتابخانه در معرض دید باقی ماند.
در ادامه، سال ۱۳۶۴ خورشیدی با پیگیری آستان قدس رضوی، ساخت بنای تازه آغاز و تا ۱۳۷۵ ادامه یافت. با پایان پروژه، همه اموال کتابخانه به ساختمان جدید در خیابان امام خمینی تهران منتقل شد.
حسین ملک هنگام پایه گذاری این مجموعه، اهداف مشخصی را دنبال می کرد. از جمله:
کتابخانه ملک یکی از شش خزانه مهم نسخ خطی ایران به شمار می رود؛ حدود نوزده هزار عنوان نسخه خطی کم نظیر در آن نگهداری می شود. پنج گنجینه دیگر عبارت اند از:
بخش بزرگی از کتاب های کتابخانه موزه ملک تهران چاپ های سال ۱۳۲۰ خورشیدی به بعد است. در این کتابخانه بخشی با نام «امور فنی» فعال است که وظایف آن شامل موارد زیر می شود:
این مجموعه موزه ای شامل هفت گروه اصلی است:
شایان توجه است که ساختمان موزه دو طبقه دارد و در طبقه دوم تالاری به نام «نوبنیاد» دیده می شود که در آن بخشی از دستاوردهای علمی دانشمندان ایرانی، به ویژه از عصر زرین سده های ۹ تا ۱۱ میلادی، به نمایش درآمده است.
برای رسیدن به کتابخانه و موزه ملک تهران می توان از حمل و نقل عمومی بهره برد. نزدیک ترین ایستگاه مترو، ایستگاه امام خمینی است که از طریق خطوط تجریش تا کهریزک و فرهنگسرا تا صادقیه به خیابان امام خمینی دسترسی می دهد.
ایستگاه مترو حسن آباد نیز گزینه دیگر است. همچنین ایستگاه های اتوبوس در مسیر قرار دارند؛ اتوبوس های پایانه میدان امام خمینی، قورخانه و فیاض دسترسی مناسبی به کتابخانه فراهم می کنند.
این کتابخانه با تنوع چشمگیر نسخ خطی از پرمایه ترین مراکز پژوهشی کشور است و وجود موزه و آثار وقفی در معرض نمایش، آن را به مقصدی محبوب برای علاقه مندان تاریخ و هنر بدل می کند. دستی بر ایران با معرفی این بنای تاریخی، شما را به بازدید مسئولانه از دیگر جاذبه های تهران نیز ترغیب می کند.
💡اگر پاسخ سوال خود را در فهرست زیر پیدا نکردید، آن را در بخش دیدگاه های همین مطلب بنویسید. در کوتاه ترین زمان پاسخ می دهیم.
🧭موزه ملک در خانه تاریخی ملک در بافت کهن تهران قرار دارد و پیشینه آن به دوران قاجار می رسد. این خانه پس از مرمت در دوره های بعدی به موزه تبدیل شده است.
🏺خانه ملک از دارایی های خاندان ملک بوده و پس از بازآفرینی بنا، با هدف نمایش معماری ایرانی، تاریخ محله ها و اسناد شهری به عنوان موزه مورد استفاده قرار می گیرد.
🎨بخش هایی مانند معماری داخلی و تزیینات بنا، اشیای دکوراتیو و مبلمان دوره های قاجار و پهلوی و نمایش زندگی روزمره تهران قدیم برای بازدید عموم آماده است.
🕒ساعت کاری و نرخ بلیت ممکن است دستخوش تغییر شود؛ بهتر است پیش از مراجعه، از منبع رسمی استعلام بگیرید یا با مجموعه تماس بگیرید.
📸عکاسی معمولا با محدودیت هایی مانند بدون فلاش یا با مجوز امکان پذیر است؛ برای عکاسی حرفه ای یا تجاری باید از قبل مجوز دریافت شود.
🧱خانه های تاریخی مانند ملک نمونه ای روشن از معماری ایرانی با سازماندهی فضایی ویژه، کاربری های اجتماعی و شاخصه های دوره قاجار و پهلوی هستند و موزه ملک این ویژگی ها را بازنمایی می کند.
📆بله، نمایشگاه های موقت، کارگاه ها و رویدادهای فرهنگی و آموزشی به صورت دوره ای برگزار می شود. پیگیری تقویم برنامه ها دقیق ترین راه اطلاع است.
استاندار گیلان با تأکید بر وجود اراده سیاسی میان ایران و روسیه گفت: شرایط تحریمی پیشروی دو کشور میتواند به فرصتی برای تقویت همکاریهای اقتصادی، تجاری و منطقهای تبدیل شود؛ فرصتی که با رفع موانع بانکی و گمرکی و بهرهگیری از ظرفیتهای بندری، کشاورزی و انرژی گیلان، قابلیت تبدیل شدن به منافع مشترک و پایدار را دارد.
در نشست مشترک با حضور رئیس امور توافقهای بینالمللی ریاستجمهوری، نمایندگان وزارت امور خارجه، سازمان برنامه و بودجه و مدیران تخصصی وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی، ابعاد حقوقی، راهبردی و کارکردی تداوم عضویت جمهوری اسلامی ایران در پنج نهاد مهم بینالمللی مورد ارزیابی کارشناسی قرار گرفت؛ نشستی که بر نقش تعیینکننده این عضویتها در تقویت دیپلماسی فرهنگی، صیانت از منافع ملی و ارتقای جایگاه جهانی ایران تاکید داشت.
ایران عزیز با ۲۹ اثر در حوزه میراث ملموس و طبیعی در ۱۱۴ سایت جهانی جزو ۱۰ کشور برتر جهان است. در حوزه میراث ناملموس با ثبت ٢٧ اثر در حال حاضر رتبه چهارم دنیا را دارد.
جمهوری اسلامی ایران با حمایت ۱۰۰ درصدی وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی از بخش خصوصی، در بیستونهمین دوره نمایشگاه بینالمللی گردشگری و سفر شرق مدیترانه (EMITT ۲۰۲۶) که از ۱۶ تا ۱۸ بهمنماه در شهر استانبول ترکیه برگزار میشود، حضور خواهد یافت.
Δ