موزه مردم شناسی خلیج فارس، از جمله بزرگترین موزههای استان هرمزگان است که در شهرستان بندرعباس و در محوطهی تاریخی «برکههای باران» قرار دارد. این موزه که از جاهای دیدنی بندرعباس به شمار میرود، در سال ۱۳۸۶ خورشیدی، زیر نظر سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان هرمزگان گشایش یافت. در این مقاله، دربارهی ساختمان موزه و آثار موجود در آن، اطلاعات بیشتری را در اختیارتان خواهیم گذاشت.
موزه مردم شناسی خلیج فارس از بزرگ ترین موزه های هرمزگان است که در بندرعباس و در محوطه تاریخی «برکه های باران» واقع شده است. این مجموعه که از دیدنی های مهم بندرعباس به شمار می رود، در سال 1386 خورشیدی با نظارت سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری هرمزگان افتتاح شد. در ادامه با ساختمان موزه و گنجینه های آن آشنا می شوید.
دلایل بسیاری بازدید از این موزه را جذاب می کند. از جمله:
این موزه در زیربنای حدود 2500 متر مربع و در سه طبقه ساخته شده است. هر طبقه به بازنمایی دوره ای خاص از تاریخ اختصاص یافته که در ادامه معرفی می شود:
در همکف، فضاهای خدماتی، کتابخانه تخصصی و سالن نمایشگاه قرار دارد.
در این طبقه که چند بخش را در بر می گیرد، شیوه زندگی مردم جنوب در گذشته به تصویر کشیده شده است. این بخش ها شامل موارد زیر است:
نخستین بخش در طبقه اول، بازار سنتی است که حال و هوای بازار و مبادلات مردم هرمزگان در گذشته را نشان می دهد.
در این قسمت 11 تندیس بزرگ مومی دیده می شود که صحنه هایی مانند نبرد و داد و ستد را بازسازی می کند. همچنین سیستم صوتی تعبیه شده، روایت این صحنه ها را پخش می کند و حس همراهی با فضا را تقویت می کند.
در سال 1507 میلادی نیروهای پرتغالی جزیره هرمز را اشغال کرده و در دماغه شمالی آن قلعه ای با تجهیزات نظامی و دفاعی ساختند.
اهداف اصلی پرتغالی ها از تصرف هرمز چنین بود:
این رویداد همزمان با روزگار صفوی و برآمدن شاه عباس صفوی بود. در سال 1622 میلادی به فرمان شاه عباس و با سرداری «امام قلی خان» و اجاره چند کشتی از انگلیسی ها، هرمز از دست پرتغالی ها بازپس گرفته شد.
در موزه، صحنه نبرد ایرانیان با پرتغالی ها بازسازی شده است؛ با ورود به این بخش حسگرهای صوتی فعال می شود و صدای برخورد شمشیر، تفنگ سرپر، شلیک توپ و فریاد جنگجویان شنیده می شود.
در این چیدمان، پنج تندیس دیده می شود: امام قلی خان، یک سرباز ایرانی و سه سرباز پرتغالی در حال نبرد؛ فرمانده پرتغالی بر زمین افتاده و در حال جان دادن است.
در گذشته شیوه های متنوعی برای صید در هرمزگان رواج داشت و معیشت بسیاری به آن وابسته بود؛ به همین سبب حرفه هایی مانند قایق سازی، لنج سازی، توربافی و گرگوربافی رونق داشت.
این موزه بخشی ویژه با عنوان «صید و صیادی» دارد که در آن با فعال شدن سنسورها، صدای موج و مرغان دریایی شنیده می شود.
در این قسمت چهار تندیس، یک قایق و یک لنج بر پهنه آب بازسازی شده است؛ ملوانی بر عرشه سرگرم کشیدن لنگر است و در انتهای لنج، ناخدای سپیدموی کشتی دیده می شود که با دستگاه شبیه ساز باد، موهای صورتش در حرکت است.
کنار لنج، قایقی قرار دارد که مردی با تور در حال صید ماهی است و فرد دیگری صدفی را از کف دریا بالا آورده و مرواریدش را در دست دارد.
در آخرین طبقه، تالارهای متنوعی دیده می شود که عبارتند از:
در این بخش آثاری از هزاره سوم تا هزاره اول پیش از میلاد به نمایش درآمده است؛ از جمله:
تیغه های سفالی این تالار در سال 1386 خورشیدی و هنگام لایه نگاری تپه تاریخی «تم مارون» در دشت «رودان» کشف شد و تا امروز مشابهی از آن در دیگر نقاط ایران و جهان گزارش نشده است.
آثار این بخش از مناطق بَشاگرد، نیاب، رودان و حاجی آباد هرمزگان به دست آمده و شامل مواردی مانند:
در این تالار ظروف سفالی و چینی، سبز بیدی یا سلادون، خنجرهای نقره ای، جعبه های آرایش و عطردان ها به نمایش درآمده که از سده های نخستین پس از اسلام تا دوره قاجار را در بر می گیرد.
در این بخش سکه هایی از جنس نقره، نیکل، برنز و مس دیده می شود که متعلق به دوره های اشکانی، ساسانی، اموی، ایلخانی، تیموری، آق قویونلو، صفوی، قاجار و پهلوی است. سکه های کهن به شیوه ضربی و نمونه های متاخرتر که از میانه قاجاریه به بعد رواج یافت، ماشینی هستند.
موزه مردم شناسی خلیج فارس روایتگر سبک زندگی گذشته مردم جنوب است و به همین دلیل مقصد محبوب گردشگران داخلی و خارجی در سفر به این منطقه محسوب می شود. توصیه می کنیم هنگام بازدید از دیدنی های بندرعباس و این موزه، اصول گردشگری مسئولانه را در نظر داشته باشید.
این موزه که از بزرگ ترین مجموعه های استان هرمزگان است، در بندرعباس، بلوار پاسداران و در محوطه تاریخی «برکه های باران» قرار دارد. جایگاه دقیق آن را در نقشه زیر می بینید:
اگر پرسش دیگری دارید، در بخش دیدگاه های همین مطلب بنویسید تا پاسخ داده شود.
پیروی بنا از الگوی معماری جنوبی و سنتی هرمزگان، نمایش گستره ای از آثار از پیش از تاریخ تا دوره قاجار و بازآفرینی زندگی مردم جنوب در فضاهای صحنه آرایی شده از شاخصه های این موزه است.
طبقه اول موزه با چند بازسازی موضوعی سبک زندگی قدیم را نشان می دهد: بازار سنتی، روایت بازپس گیری هرمز از پرتغالی ها و بخش صید و صیادی.
بخش باستان شناسی آثاری از هزاره سوم تا نخستین هزاره پیش از میلاد را در بر می گیرد؛ بخش دوره های تاریخی شامل یافته های مناطق بَشاگرد، نیاب، رودان و حاجی آباد است؛ در بخش دوره اسلامی، آثار سده های آغازین اسلام تا قاجار دیده می شود؛ و در تالار سکه، نمونه هایی از نقره، نیکل، برنز و مس مربوط به دوره های مختلف تاریخی به نمایش گذاشته شده است.
در حالی که برگزاری جام جهانی فوتبال ۲۰۲۶ در آمریکا، کانادا و مکزیک از سالها پیش بهعنوان یکی از بزرگترین فرصتهای رونق گردشگری در آمریکای شمالی معرفی میشد، گزارش تازه خبرگزاری رویترز نشان میدهد بخش قابل توجهی از منافع مورد انتظار صنعت گردشگری آمریکا هنوز محقق نشده و بسیاری از فعالان حوزه هتلداری، حملونقل هوایی و خدمات گردشگری با تقاضایی کمتر از پیشبینیها روبهرو شدهاند.
باستانشناسان در جریان کاوشهای مشترک مصر و ایتالیا در محوطه آرامگاه آقاخان در شهر اسوان، مقبرهای کمنظیر و بهطرز شگفتانگیزی سالم از دوره یونانی–رومی را کشف کردند؛ کشفی که به گفته پژوهشگران، میتواند درک تازهای از ساختار اجتماعی و آیینهای تدفین در جنوب مصر باستان ارائه دهد.
پژوهشگران اسپانیایی با استفاده از روشهای نوین تاریخگذاری موفق شدند هویت واقعی مجموعهای از کلاهخودهای کشفشده در سواحل شرقی اسپانیا را مشخص کنند؛ آثاری که بیش از سه دهه به اشتباه متعلق به دوران روم باستان تصور میشدند، اما اکنون مشخص شدهاند بخشی از یک محموله نظامی متعلق به اواخر قرون وسطی بودهاند.
باستانشناسان در دره «بورخانسای» واقع در استان ژامبیل قزاقستان موفق به شناسایی و مستندسازی بیش از یکهزار و ۲۰۰ سنگنگاره تاریخی و یک کتیبه نادر به خط رونیک ترکی باستان شدند؛ کشفی که میتواند اطلاعات ارزشمندی درباره زندگی جوامع کوچنشین، هنر صخرهای و گسترش سواد در میان اقوام ترک در آسیای مرکزی ارائه کند.
Δ