طرح منع تردد خودروهای بالای ۲۰ سال در کلانشهرها و حذف سهمیه سوخت آنها، از منظر کاهش آلودگی، مصرف سوخت و افزایش ایمنی قابل دفاع به نظر میرسد؛ اما مسئله اصلی، نحوه اجرای این سیاست و هزینهای است که به مالک خودرو تحمیل میشود.
در حالی که گفته میشود هدف، نوسازی ناوگان است، برای مالک خودروی فرسوده چه گزینهای باقی میماند؟ اسقاط خودرو و دریافت تسهیلات ۴۰۰ میلیون تومانی با سود ۸ درصد، در شرایطی که ارزش گواهیهای اسقاط نیز محدود است، لزوماً به معنای توان خرید خودروی جدید نیست.
در یک سناریو، اگر ارزش گواهیهای اسقاط یک خودرو در بهترین حالت به حدود ۱۸۰ میلیون تومان برسد، مجموع منابع مالک با وام ۴۰۰ میلیون تومانی حدود ۵۸۰ میلیون تومان خواهد بود. این در حالی است که قیمت ارزانترین خودروهای بازار بهمراتب بالاتر از این رقم است. در نتیجه، مالک باید صدها میلیون تومان دیگر برای خرید خودروی جایگزین تأمین کند و همزمان اقساط وام را نیز بپردازد.
این مسئله برای کسی که خودروی قدیمیاش ابزار کار و منبع درآمد اوست، جدیتر است. حذف خودرو از چرخه تردد، بدون فراهم کردن جایگزین واقعاً قابلپرداخت، میتواند به معنای حذف بخشی از دارایی و درآمد خانوار باشد.
مسئله فقط این نیست که خودروهای فرسوده باید نوسازی شوند یا نه؛ بحث بر سر این است که هزینه این نوسازی را چه کسی باید بپردازد؟
اگر قرار است سیاستی با هدف نوسازی ناوگان اجرا شود، نمیتوان بار اصلی آن را بر دوش کسانی گذاشت که کمترین توان مالی برای خرید خودروی جدید را دارند.
در ایران، هر وقت صحبت از واردات خودرو دستدوم میشود، یک استدلال مشخص زیاد تکرار میشود: اگر خودروهای کارکرده خارجی با قیمت مناسب وارد شوند، میتوانند برای خودروهای داخلی رقیب ایجاد کنند و بخشی از فشار قیمتی بازار را کاهش دهند. اما مسئله اینجاست که خودرو دستدوم ارزان دیگر حتی در یکی از بزرگترین بازارهای خودرو جهان هم مثل گذشته در دسترس نیست.
چری در حالی قرار است مرکز تحقیق و توسعه خود را در بریتانیا راهاندازی کند که در ایران، حضور خودروسازان چینی عمدتاً در قالب مونتاژ خودرو تعریف شده است. این تفاوت، تصویری روشن از فاصله جایگاه ایران و بازارهای پیشرفته در زنجیره ارزش صنعت خودرو ارائه میدهد.
بازار خودرو امروز در شرایطی فعالیت خود را آغاز کرد که بازار ارز بار دیگر افزایشی شد. قیمت دلار در معاملات امروز حدود هزار تومان بالا رفت و به دنبال تشدید اخبار منفی و افزایش نگرانیها درباره ادامه تنشهای منطقهای، بار دیگر در مسیر صعودی قرار گرفت.
دلار امروز با افزایش حدود ۲ هزار تومانی و در پی تشدید تهدیدهای ترامپ و موضعگیریهای ایران، از محدوده ۱۸۵ هزار تومان به نزدیکی ۱۸۷ هزار تومان رسید. با این حال بازار خودرو بار دیگر نشان داد فعلا توان همراهی با بازار ارز در مسیر صعودی را ندارد و قیمتها عمدتا ثابت ماندند.
Δ