در شرایطی که خودروسازان آمریکایی طی ماه‌های اخیر از برنامه‌های بلندپروازانه خود در حوزه خودروهای برقی عقب‌نشینی کرده‌اند، افزایش شدید قیمت سوخت ناشی از جنگ ایران، حالا به فرصتی مهم برای خودروسازان چینی تبدیل شده است؛ فرصتی که می‌تواند موازنه بازار جهانی خودرو را تغییر دهد.
به گزارش اکوایران و به نقل از نشریه فورچن، شرکت فورد در ماه دسامبر یکی از بزرگ‌ترین کاهش ارزش‌های تاریخ صنعت خودرو را ثبت کرد و بابت کسب‌وکار خودروهای برقی خود، حدود ۱۹.۵ میلیارد دلار زیان شناسایی کرد. این شرکت در ادامه پروژه تولید نسخه تمام‌برقی وانت F-150 را متوقف و اعلام کرد این محصول به‌جای نسخه تمام‌برقی، به شکل هیبریدی با افزایش‌دهنده برد تولید خواهد شد.
همزمان، جنرال موتورز نیز از ثبت ۷.۶ میلیارد دلار هزینه و زیان مرتبط با برنامه‌های خودروهای برقی خبر داد. این شرکت برنامه تولید خودروهای برقی در یکی از کارخانه‌های خود در ایالت میشیگان را کنار گذاشت و تصمیم گرفت این سایت را به تولید شاسی‌بلندها و پیکاپ‌های بنزینی اختصاص دهد.
جیم فارلی، مدیرعامل فورد، پیش‌تر در گفت‌وگو با رویترز گفته بود: «نمی‌توانیم برای محصولاتی سرمایه‌گذاری کنیم که سودآور نیستند.» به گفته او، بازار آمریکا حاضر نبود هزینه بالای خودروهای برقی را پرداخت کند.
این عقب‌نشینی در شرایطی رخ داد که فروش خودروهای برقی در آمریکا نیز تحت فشار قرار گرفته بود. طبق داده‌های مؤسسه Cox Automotive، پس از آنکه دولت دونالد ترامپ مشوق مالیاتی خودروهای برقی را حذف کرد، فروش این خودروها در سه‌ماهه چهارم سال ۲۰۲۵ حدود ۳۶ درصد کاهش یافت. افزایش تورم و تضعیف بازار کار نیز باعث شد بسیاری از مصرف‌کنندگان آمریکایی تمایلی به پرداخت متوسط قیمت ۵۵ هزار دلاری خودروهای برقی نداشته باشند.
اما آغاز جنگ ایران توسط آمریکا و اسرائیل در ماه فوریه، معادلات را تغییر داد. طبق داده‌های انجمن AAA، متوسط قیمت بنزین در آمریکا تا اواسط ماه مه به ۴.۵۱ دلار در هر گالن رسید که نسبت به اواخر فوریه حدود ۵۰ درصد افزایش نشان می‌دهد. متوسط قیمت جهانی بنزین نیز به حدود ۵.۳۴ دلار در هر گالن رسیده است.
تحلیلگران معتقدند این جهش قیمت سوخت، برخلاف انتظار خودروسازان دیترویت، می‌تواند دوباره تقاضا برای خودروهای برقی را افزایش دهد؛ به‌ویژه در شرایطی که خودروسازان چینی همچنان روی تولید خودروهای برقی ارزان‌قیمت تمرکز کرده‌اند.
در این میان، نام بی وای دی بیش از سایر برندها مطرح می‌شود. این شرکت چینی که اکنون به یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان خودروهای برقی جهان تبدیل شده، به دلیل قیمت‌گذاری پایین محصولاتش، نگرانی جدی خودروسازان آمریکایی و سیاستمداران واشنگتن را برانگیخته است.
مایکل دان، مدیرعامل مؤسسه مشاوره‌ای Dunne Insights، در این رابطه گفته است: «اگر چینی‌ها با یک خودروی برقی ۲۵ هزار دلاری وارد بازار شوند، می‌تواند مثل آتش همه‌جا را بگیرد.»
نگرانی‌ها تنها به صنعت خودرو محدود نیست. براساس گزارش‌های مختلف، جنگ ایران موجب افزایش فشارهای تورمی در آمریکا شده و محبوبیت اقتصادی دونالد ترامپ را نیز کاهش داده است. رویترز گزارش داده که نرخ تورم آمریکا در ماه آوریل به ۳.۸ درصد رسیده و بیش از ۶۰ درصد آمریکایی‌ها اعلام کرده‌اند افزایش قیمت سوخت بر وضعیت مالی آن‌ها فشار وارد کرده است.
در همین حال، اروپا نیز شاهد افزایش شدید تقاضا برای خودروهای برقی بوده است. داده‌های منتشرشده توسط رویترز نشان می‌دهد ثبت سفارش خودروهای برقی در اروپا طی آوریل ۲۰۲۶ حدود ۳۴ درصد رشد کرده و بسیاری از مشتریان به دلیل افزایش قیمت بنزین، به سمت خودروهای برقی و برندهای چینی حرکت کرده‌اند.
با وجود این، بازار آمریکا همچنان تا حد زیادی به روی خودروهای برقی چینی بسته است. دولت آمریکا در حال حاضر تعرفه‌ای ۱۰۰ درصدی بر خودروهای برقی ساخت چین اعمال می‌کند و محدودیت‌های متعددی نیز درباره فناوری خودروهای متصل چینی وجود دارد.
با این حال، برخی تحلیلگران معتقدند اگر بحران سوخت و فشار تورمی ادامه پیدا کند، واشنگتن ناچار خواهد شد در آینده درباره سیاست‌های حمایتی خود تجدیدنظر کند؛ چراکه خودروهای ارزان‌قیمت چینی می‌توانند برای مصرف‌کنندگان آمریکایی جذاب‌تر از محصولات گران‌قیمت داخلی باشند.
قیمت دلار در شش روز گذشته ۱۴.۵ درصد رشد کرده، اما خودرو در همین مدت عمدتاً بین ثبات تا ۷ درصد افزایش قیمت داشته است؛ شکافی که بیش از هر چیز از رکود شدید و افت قدرت خرید در بازار خودرو خبر می‌دهد.
بهترین خودروهای برقی بازار نشان می‌دهند فراغت از بنزین و هزینه‌های آن در ایران هنوز یک کالای لوکس است؛ جایی که برای عبور از جایگاه سوخت و پیمایش بیش از ۶۰۰ کیلومتر با یک شارژ، باید چندین میلیارد تومان هزینه کرد.
پراید برای سال‌ها فقط یک خودرو نبود؛ به یکی از نمادهای مناقشه در صنعت خودروی ایران تبدیل شد؛ محصولی که از یک‌سو میلیون‌ها ایرانی تجربه مالکیت و رانندگی با آن را داشته‌اند و از سوی دیگر، بارها زیر تیغ انتقاد مسئولان، کارشناسان و افکار عمومی قرار گرفته است. سعید مدنی، مدیرعامل سابق سایپا اما از زاویه دیگری به این خودرو و سال‌های پرحاشیه تولید آن نگاه می‌کند. او در گفت‌وگو با اکوایران می‌گوید خودش پراید داشته و با آن سفرهای زیادی رفته است و تأکید می‌کند نمی‌توان به‌سادگی حکم داد که پراید «خودروی بدی» بوده؛ چراکه حتی امروز نیز بسیاری از مردم با همین خودرو کار می‌کنند و نان خانواده‌شان را درمی‌آورند.
وقتی از نیروی انسانی مازاد در صنعت خودروی ایران حرف می‌زنیم، ممکن است تصور شود این مسئله یکی از مشکلات خاص اقتصاد ایران است؛ اما تجربه صنعت خودروی آلمان نشان می‌دهد که حتی یکی از صنعتی‌ترین اقتصادهای جهان هم با چالش مشابهی روبه‌روست.
Δ