سرزمین زیبایی‌ها و معدن بی‌پایان «مستند»

منوچهر برون، کارگردان، تهیه‌کننده و نویسنده با سابقه تلویزیون خوزستان در یادداشتی برای میراث آریا نوشت: ایران فقط یک جغرافیا نیست؛ روایت زنده‌ای است که در هر گوشه‌اش تصویری برای ثبت، صدایی برای شنیدن و داستانی برای گفتن نهفته است. این سرزمین، از کوه‌های زاگرس تا دشت‌های سوزان، از تالاب‌های خاموش تا رودهای پرخروش، از جنگل‌های کهن تا صنایع عظیم، گنجینه‌ای بی‌بدیل برای سینمای مستند است؛ گنجینه‌ای که هنوز آن‌گونه که باید، دیده و روایت نشده است.

در این میان طبیعت خوزستان خود یک قاب آماده‌ی فیلم‌برداری است. طلوع خورشید بر فراز دشت‌های شوش و دزفول، مه صبحگاهی در حاشیه کارون، سکوت رازآلود تالاب‌ها و حرکت آرام گاومیش‌ها در آب، هرکدام تصویری هستند که بدون اغراق، قدرت جهانی‌شدن دارند. تالاب‌ها با تمام رنج و زیبایی‌شان، جنگل‌ها با بلوط‌های زخمی اما استوار، و رودخانه‌ها با حافظه‌ی تاریخی‌شان، نه‌تنها موضوع مستندهای طبیعت، که سوژه‌هایی برای روایت انسان و زیست او هستند.

حیات وحش خوزستان، بخشی کمتر دیده‌شده از این روایت است. پرندگان مهاجر، گونه‌های بومی، و چرخه‌های طبیعی که با تغییرات اقلیمی و دخالت انسان در حال دگرگونی‌اند، بستری غنی برای مستندهای محیط‌زیستی فراهم می‌کنند؛ مستندهایی که می‌توانند هم هشدار باشند و هم امید. مستندساز در این اقلیم، تنها ناظر نیست؛ شاهدی است میان بقا و زوال.

اما خوزستان فقط طبیعت نیست. صنعت نیز در این سرزمین، روایتی سینمایی دارد. مشعل‌های نفتی که شب را روشن می‌کنند، پالایشگاه‌ها، سدها، خطوط لوله، بنادر و کارگران، همه عناصر یک مستند صنعتی اجتماعی‌اند.

تقابل صنعت و طبیعت، توسعه و محیط زیست، کار و زندگی، از خوزستان سوژه‌ای ساخته که کمتر نقطه‌ای در ایران از چنین تنوع روایی برخوردار است. اینجا می‌توان توسعه را به تصویر کشید؛ هم در شکوهش و هم در هزینه‌هایش.

آب‌های جاری خوزستان، ستون فقرات روایت مستند این سرزمین‌اند. کارون، کرخه، دز و مارون، فقط رودخانه نیستند؛ شخصیت‌هایی زنده‌اند با حافظه، با تاریخ و با زخم. مستند درباره آب در خوزستان، هم روایت زندگی است و هم روایت بحران؛ هم گذشته را بازخوانی می‌کند و هم آینده را به پرسش می‌کشد.

ساخت فیلم مستند در خوزستان، صرفاً یک فعالیت هنری نیست؛ یک ضرورت فرهنگی و اجتماعی است. مستند می‌تواند پل میان مرکز و پیرامون باشد، می‌تواند صدای مردمانی باشد که کمتر شنیده شده‌اند، و می‌تواند تصویر واقعی خوزستان را فراتر از کلیشه‌های رایج به نمایش بگذارد. این سرزمین، نیازمند روایت از درون است؛ با نگاه بومی، صادقانه و مسئولانه.

حمایت از مستندسازان، ایجاد زیرساخت‌های تولید، توجه به آموزش نسل جوان و فراهم‌کردن امکان نمایش و پخش آثار، می‌تواند خوزستان را به یکی از قطب‌های مهم مستندسازی کشور بدل کند. خوزستان معدن است؛ نه فقط معدن نفت و خاک، بلکه معدن تصویر، روایت و حقیقت. کافی است دوربین‌ها روشن شوند و این سرزمین، خودش داستانش را بگوید.

انتهای پیام/