اصفهان شهری است که حتی شنیدن نام آن شکوه و عظمت شهر را در مقابل چشمان ما تداعی می کند. این شهر به دلیل داشتن مساجد و مناره های منحصر به فردش شهرت یافته است. مسجد حکیم اصفهان، یکی از مساجد بسیار زیبا با معماری باشکوه ایرانی و از جاهای دیدنی اصفهان است. این اثر به دلیل همین معماری بی نظیری که دارد، در سال ۱۳۱۳ خورشیدی به ثبت ملی ایران رسید.
اصفهان شهری است که حتی شنیدن نامش، جلوه و وقار آن را پیش چشم میآورد. آوازه این شهر تا حد زیادی به سبب مسجدها و منارههای کمنظیرش است. در میان آنها، مسجد حکیم اصفهان با معماری فاخر ایرانی میدرخشد و از دیدنیهای شاخص اصفهان به شمار میآید. اهمیت هنری و تاریخی این بنا باعث شد در سال ۱۳۱۳ خورشیدی در فهرست آثار ملی ایران ثبت شود.
این مسجد در روزگار صفویان و بر خرابههای مسجدی کهن از دوره دیلمی به نام «جورجیر» بنا گردید. بنابراین با وجود تفاوت نامها، پیوستگی مکانی این دو مجموعه سبب شده سردر جورجیر امروز بخشی از مجموعه مسجد حکیم محسوب شود.
بنای مسجد در واپسین سالهای حکومت صفوی و به عهد شاه عباس دوم شکل گرفت. بانی این مجموعه حکیم محمد داوود، پزشک دربار شاه بود و از همین رو مسجد به نام «حکیم» شناخته شد. نوشتههای منقوش بر سردرها و ایوانها نشان میدهد آغاز و انجام کار به سده هفدهم میلادی بازمیگردد.
مساحت این مجموعه نزدیک به ۸۰۰۰ مترمربع است و در ساخت آن عمدتاً از آجر بهره گرفتهاند. مسجد از گونه چهارایوانی است و مناره و گنبد شاخص و مرتفع ندارد. آجرکاریهای ظریف، کاشیکاری، گرهچینی و بهویژه کتیبهنگاری به شیوه خط بنایی از امضاهای بصری بنا به شمار میروند.
در طرح مسجد حکیم سه ورودی اصلی، دو سکو، چهار ایوان، چهار شبستان، چهار محراب، حوضخانه و صحن مرکزی دیده میشود. در ادامه به هریک به اختصار اشاره میکنیم.
سه ورودی مسجد در اضلاع شمالی، شرقی و غربی جای گرفتهاند و هر یک سردری با جزئیات ویژه دارند.
ورودی غربی در انتهای کوچهای بنبست قرار دارد که به خیابان حکیم میپیوندد. سردر این بخش با قوس منحنی شکل گرفته و درون قوس با مقرنسهای ساده گچی آراسته شده است.
سردر شرقی به صورت پنجضلعی ساخته شده و در دو سویش دو سکو دیده میشود. بر فراز آن کتیبهای با اشعار فارسی و کاشینگارههایی با مضامین شهادتین و نامهای الهی به چشم میخورد. این سردر نیز قوسدار است و درون قوس مقرنسکاری چشمنواز اجرا شده است.
همچنین در سردر شرقی دو «پشتبغل» دیده میشود که با خط بنایی (کوفی زاویهدار) تزیین شدهاند. در معماری، پشتبغل به دو مثلث دو سوی قوس گفته میشود؛ گویی نیمدایره قوس را به دو بخش تقسیم کرده باشید.
سردر شمالی با طراحی خوشتناسب خود ایوانی کوچک به پهنای ورودی دارد. دو سکو در طرفین، آجرکاری و کاشیکاری هماهنگ، و کتیبههایی شامل آیات قرآن، روایات، نام بانی و تاریخ آغاز ساخت، از عناصر شاخص این ورودی است.
پس از گذر از سردرها به صحن میرسیم. ابعاد حیاط مرکزی حدود ۵۳ در ۶۱ متر است. در چهار سوی صحن، چهار ایوان قرار گرفته و در مرکز، حوض سنگی مستطیلشکل دیده میشود. در دو طرف حوض سکویی برای وضو تعبیه شده است.
هر ایوان ویژگیهای خاص خود را دارد:
ایوانهای شرقی و غربی نیز قرینهاند و چنین توصیف میشوند:
پشت ایوان جنوبی و زیر گنبد، شبستان اصلی مسجد قرار دارد؛ فضایی مربع با اضلاع ۱۱.۵ متر. بزرگترین و آراستهترین محراب بنا در همین شبستان جای گرفته است.
سطوح درونی و بیرونی محراب با کاشیهای فیروزهای پوشانده شده و ازاره آن تا ارتفاع ۱.۳۰ متر سنگ مرمر دارد. در لبه بیرونی محراب، کتیبهای ۸۰ سانتیمتری با زمینه لاجوردی دیده میشود که آیات قرآن بر آن نقش بسته است.
در دو سوی شبستان اصلی، دو شبستان با ابعاد ۷.۵ در ۲۲ متر قرار دارد. در بخشهای شرقی و غربی هر یک سه ورودی به راهروهای پیرامونی باز میشود و محرابهای این شبستانها کوچکتر از محراب اصلیاند.
در ضلع غربی نیز شبستان دیگری قرار دارد که به دو بخش زنانه و مردانه تقسیم شده و برای زمستان مورد استفاده بوده است.
این مسجد تاریخی در انتهای بازار رنگرزان واقع شده است. برای دسترسی، نخست به بازار اصفهان بروید؛ سپس از خیابان مسعودیه وارد خیابان باغ قلندرها و در ادامه به خیابان مسجد حکیم برسید.
اگر به دیدار مکانهای مذهبی با پیشینه تاریخی علاقهمندید، «دستی بر ایران» بازدید از مسجد حکیم را پیشنهاد میکند. این مسجد با ظرافتهای فراوان معماری صفوی، تصویری روشن از شکوه آن دوره پیش چشم شما میگذارد.
چه با تور داخلی و چه به صورت انفرادی به اصفهان میروید، این اثر را در برنامهتان بگنجانید. جاذبههای اصفهان بسیار است، اما مسجد حکیم در میان مساجد صفوی جایگاهی برجسته دارد.
این مسجد در محله قدیمی حکیم یا جورجیر اصفهان قرار دارد. در ادامه میتوانید موقعیت دقیق آن را مشاهده کنید:
اگر پاسخ خود را اینجا نیافتید، در بخش دیدگاهها برایمان بنویسید؛ حتماً پاسخ خواهیم داد.
این مسجد چهارایوانی در روزگار صفوی، بهویژه در دوران حکومت شاه عباس دوم، بنیاد گرفته است.
کتابت کتیبههای سردرها و ایوانها به دست محمدرضا امامی، خوشنویس نامدار عهد صفوی، انجام شده است.
زیرا بانی آن حکیم محمد داوود، پزشک دربار شاه عباس دوم بود؛ hence نام «حکیم» برای مسجد باقی مانده است.
نزدیکی مکانی این دو مجموعه در یک بافت تاریخی و فاصله کم میانشان، باعث خلط نامها شده؛ با این حال هرکدام بنایی مستقلاند.
روبهروی سقاخانه حکیم، «سردر جورجیر» بهعنوان یادگار برجای مانده از دوره دیلمی دیده میشود؛ نمونهای چشمنواز از آجرکاری و گرهسازی به سبک رازی که هم در سازه و هم در آرایهها هنرمندانه اجرا شده است.
در شرایطی که گردشگری سلامت به یکی از سریعترین بخشهای در حال رشد صنعت جهانی سفر تبدیل شده است، بلغارستان با بهرهگیری از ظرفیت کمنظیر بیش از ۷۰۰ چشمه آب معدنی، توسعه زیرساختهای آبدرمانی و اجرای راهبردی جامع برای گردشگری چهار فصل، تلاش میکند خود را بهعنوان یکی از مقاصد نوظهور و رقابتپذیر اروپا در حوزه سلامت، تندرستی و تجربههای اصیل فرهنگی معرفی کند؛ رویکردی که میتواند جایگاه این کشور را در نقشه گردشگری بینالمللی ارتقا دهد.
باستانشناسان در جنوب اسپانیا از کشف قطعهاستخوانی ۲۲۰۰ ساله خبر دادهاند که به باور پژوهشگران ممکن است به یکی از فیلهای جنگی هانیبال، فرمانده نامدار کارتاژ، تعلق داشته باشد؛ کشفی کمنظیر که در صورت تایید، نخستین مدرک مستقیم باستانشناختی از حضور فیلهای جنگی در لشکرکشی مشهور هانیبال علیه جمهوری روم به شمار خواهد رفت و میتواند افقهای تازهای را در مطالعه جنگهای پونیک و تاریخ نظامی جهان باستان بگشاید.
یادگیری زبانهای خارجی همواره یکی از مهمترین ابزارهای توسعه فردی، ارتباطات بینفرهنگی و ارتقای فرصتهای شغلی محسوب میشود؛ اما همه زبانها از منظر ساختار، دستور زبان، نظام نوشتاری و آواشناسی به یک اندازه قابل فراگیری نیستند. بر اساس رتبهبندی منتشرشده از سوی یونسکو، برخی زبانها به دلیل پیچیدگیهای زبانی و ساختاری، در زمره دشوارترین زبانهای جهان برای یادگیری قرار گرفتهاند؛ فهرستی که در صدر آن، زبان ماندارین چینی جای دارد.
تیم فوتبال پاریسنژرمن در بازی شب گذشته در مجارستان با برتری در ضربان پنالتی برابر آرسنال، به قهرمانی لیگ قهرمانان اروپا رسید.
Δ