گلوگاه کجاست؟جمعیت، مکان های دیدنی + عکس و سوغات

در شمال ایران فقط ذخیره گاه زیست کره گلستان مطرح نیست؛ این ناحیه پر از مقصدهای دیدنی است و گلوگاه با پیشینه تاریخی، جاذبه های طبیعی و فرهنگ محلی خود جای ویژه ای دارد. اگر می پرسید گلوگاه کجاست، آن را در شرق مازندران و هم جواری مرزهای گلستان و سمنان پیدا می کنید. در این نوشته، چکیده ای از تاریخ، فرهنگ، زبان، خوراکی ها و سوغات گلوگاه را مرور می کنیم.

گلوگاه در کجا است؟

این شهر در شرقی ترین بخش استان مازندران، بر مرز دو استان گلستان و سمنان قرار گرفته و از سمت شمال به پهنه میانکاله می رسد.

بر پایه سرشماری سال ۱۳۹۵، جمعیت شهرستان گلوگاه ۲۱۳۵۲ نفر ثبت شده است.

در فرهنگ لغت، گلوگاه به معنی گذرگاه باریک و محل عبور آمده است. در منابع دوره های صفوی و قاجاری نیز منطقه گلوگاه را مرز میان مازندران و استرآباد دانسته اند. گزارش ها می گویند در شرق شهر، خندق عمیقی به نام جرکلباد وجود داشته که در روزگار صفوی، معبری روی آن تنها راه عبور و کنترل رفت و آمد بوده است؛ نام شهر نیز به همین مفهوم مرتبط دانسته می شود.

مکانهای دیدنی گلوگاه

در گلوگاه و اطراف آن جاهای دیدنی متنوعی پیدا می کنید. چند مورد شاخص را معرفی می کنیم:

گورستان سفید

این گورستان کهن با قدمتی حدود ۱۲۰۰ سال در کیلومتر ۳۹ گلوگاه قرار دارد و در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده است. رنگ سفید خاک به دلیل آهک فراوان آن است؛ همین ویژگی هم نام آن را ساخته و هم باعث می شود تجزیه اجساد کندتر رخ دهد.

پارک جنگلی توسکا چشمه

ویدیو از صفحه: Hmr1364@

از تفرجگاه های محبوب اطراف گلوگاه، پارک جنگلی توسکا چشمه است؛ منطقه ای ییلاقی با آب و هوای معتدل میان جنگل و کوه. یخچال های طبیعی، چشمه قدیمی و خنکای دلچسب تابستانی، آن را به مقصدی پرطرفدار بدل کرده است.

تپه تاریخی گراودین

اثر باستانی ارزشمندی از عصر آهن 2 و 3 در گلوگاه باقی مانده است: تپه تاریخی گراودین که در شمال شهر قرار دارد و در فهرست ملی ثبت شده است.

روستای آغوزدره

روستای خوش آب و هوای آغوزدره با جاذبه های طبیعی فراوان، از شمال به جنگل های انزان بندرگز، از جنوب به رودخانه نکارود و روستای اندرات، از شرق به چین پاچ و از غرب به وزوار می رسد.

بهترین زمان سفر

گلوگاه با آب و هوای معتدل، در بهار و تابستان برای سفر ایده آل است. البته دوستداران پاییز رنگارنگ و زمستان برفی هم این فصل ها را به خاطر حال و هوا و مناظر خاصشان انتخاب می کنند.

شرایط اقامت در این شهر

برای اقامت نگران نباشید؛ از هتل و مهمانپذیر تا ویلاهای متعدد در دسترس است و پاسخگوی سلیقه ها و بودجه های مختلف خواهد بود.

تاریخ پیدایش گلوگاه مازندران

پس از اسلام، ناحیه ای به نام کبودجامه یا نامیه در مازندران وجود داشت که پس از شهر تمیشه، از بزرگ ترین شهرهای قرن هشتم هجری بود. سال ها بعد از ویرانی آن به دست مغول، شهری تازه در همان حوالی شکل گرفت که امروز گلوگاه نام دارد. پژوهش ها با تکیه بر خرابه ها، سکه ها و یافته های دیگر، جایگاه کبودجامه را به حدود سال ۱۸۳۸ میلادی نسبت می دهند. برای تقویت این نظر، شواهدی چون موارد زیر مطرح است:

• قرار داشتن تپه تاریخی گراودین در شمال غربی گلوگاه؛
• وجود خندق کلباد در شرق گلوگاه؛
• بقایای جاده شاه عباسی در جنوب شهر؛
• منطقه شورچال با خانه های متعلق به سده های نخستین اسلامی و آثار فراوان در تپه های آن.

گفته می شود آقامحمدخان قاجار در گلوگاه از کریم خان زند شکست خورد و این رخداد آغازگر برپایی دودمان زند بود. پس از درگذشت کریم خان، آقامحمدخان با زندیه جنگید، آنها را شکست داد و مازندران، گیلان، آذربایجان و قفقاز را زیر فرمان آورد و در سال ۱۷۸۵ میلادی در پای تپه گراودین، تأسیس رسمی قاجاریه را اعلام کرد.

در دوره پهلوی با عبور راه آهن سراسری از گلوگاه، پیوندهای این شهر با همسایگان و پایتخت تقویت شد و دسترسی آن به تهران به مراتب بهتر گردید.

فرهنگ مردم گلوگاه

مردم گلوگاه پیرو آیین ها و سنت های تبری و مازندرانی اند. یکی از رسم های شناخته شده آنها نوروزخوانی است که از نیمه نخست اسفند در شهر و روستاهای پیرامون برگزار می شود. گروهی گرد هم می آیند؛ یکی شعر می خواند، دیگری ساز می نوازد و نفر سوم که کوله کش نام دارد، در خانه ها را می زند و ترانه ای مازندرانی را می خواند:

باد بهارون بیمو
نوروز سلطون بیمو
مژده هادین به دوستون
گل به گلستون بیمو

دیگر آیین های محلی شامل تیرماه سیزده، چله شو، آفتاب خواهی، باران خواهی، آیین ۲۶ عید ماه تبری، نوروزبل و تیرگان است.

درباره اقوام گلوگاه و زبان‌های رایج آن‌ها

ساکنان بومی از تبار تبری هستند و ریشه آنان به قوم تپور، جنگاوران ایرانی باستان در ناحیه تبرستان می رسد؛ سرزمینی میان البرز و دریای مازندران. زبان غالب مردم مازندرانی است؛ اما به دلیل کوچ طوایفی از ایل ترک زبان عمرانلو، ترکی نیز در میان مردم رواج یافته و امروزه بیشتر آنان به سه زبان مازندرانی، ترکی آذربایجانی و فارسی سخن می گویند.

غذای محلی گلوگاه چیست؟

از خوراک های محلی می توان به نان های سنتی و آشی به نام چهل گیاه اشاره کرد. غذای معروف دیگر اکبرجوجه است که نخستین بار توسط علی اکبر قبادی پخته شد و به نام او شهرت یافت.

سوغات گلوگاه

انجیر اصلی ترین سوغات گلوگاه است؛ باغ های گسترده و پیشه باغداری بسیاری از اهالی، این میوه را به برند شهر تبدیل کرده است. هر سال جشنواره انجیر نیز برگزار می شود و دوستداران این میوه را گرد هم می آورد؛ چه به صورت تازه و چه خشک، طعمی دلنشین دارد.

در کنار آن، دست سازه هایی مانند گلیم، معرق و منبت نیز میان سوغاتی های محبوب دیده می شود.

ورزش‌های رایج در گلوگاه کدامند؟

کشتی در گلوگاه محبوبیت زیادی دارد؛ به ویژه لوچو و کشتی با شال. در ادامه توضیح کوتاهی می آید:

کُشتی لوچو

لوچو یکی از ورزش های بومی مازندران و از مادران کشتـی آزاد به شمار می رود که هر سال در عید فطر برگزار می شود. مردم از شهرهای مختلف، از جمله گلوگاه، برای تماشای آن در اطراف امامزاده حسن سوادکوه جمع می شوند.

کشتی با شال

در این رشته، شرکت کنندگان شالی به کمر می بندند و فنون را اجرا می کنند. کشتی با شال در شهرهای گوناگون استان مانند گلوگاه، بهشهر، بندرگز، کردکوی، گرگان و علی آباد کتول برگزار می شود.

آدرس و مسیرهای دسترسی

گلوگاه در شرق مازندران است و از مسیرهای متعددی می توان به آن رسید:

فاصله گلوگاه تا ساری

از ساری تا گلوگاه حدود ۷۴ کیلومتر راه است که با خودروی شخصی نزدیک به یک ساعت و نیم زمان می برد. مسیر پیشنهادی: ساری به نکا، سپس بهشهر و ادامه تا گلوگاه.

گلوگاه تا گرگان

فاصله دو شهر حدود ۶۰ کیلومتر است و معمولا در یک ساعت طی می شود.

فاصله گلوگاه تا تهران

گلوگاه در کیلومتر ۳۳۸ تهران قرار دارد و مسیر رانندگی حدود ۶ ساعت طول می کشد. از تهران وارد جاده فیروزکوه شوید، پس از عبور از فیروزکوه و قائم شهر به ساری می رسید و از آنجا مسیر ساری تا گلوگاه را ادامه دهید.

گلوگاه؛ شهری ییلاقی و زیبا که حتماً باید سفر کنید

مازندران پر از دیدنی های طبیعی و تاریخی است و انتخاب میان آنها ساده نیست. «دستی بر ایران» شما را به دیدن گلوگاه، شهری خوش آب و هوا و تاریخی در شرق مازندران دعوت می کند؛ شاید تا امروز مسیرتان به آن سمت نیفتاده باشد، اما ارزش یک بار دیدن را دارد.

نقشه گلوگاه

در ادامه می توانید موقعیت دقیق گلوگاه را روی نقشه ببینید:

پرسش‌های متداول در خصوص گلوگاه

پرسش و پاسخ های زیر، خلاصه مطالب را مرور می کند و نکات تکمیلی در اختیارتان می گذارد. اگر سوال یا نظری دارید، در بخش دیدگاه ها مطرح کنید تا پاسخ دهیم.