رونمایی از نقشه راه جدید زیست‌بوم فناوری کشور

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، حسین افشین، معاون علمی رئیس‌جمهور، با مرور دو دهه مسیر طی‌شده در کشور، روند تحول زیست‌بوم فناوری ایران را در سه مرحله کلیدی تحلیل کرد:

1. مرحله «دانش‌بنیان» (تمرکز بر زیرساخت): گام نخست با محوریت توسعه دانشگاه‌ها، تربیت نیروی انسانی متخصص، ایجاد ظرفیت‌های علمی و جهش در تولید دانش شکل گرفت.

2. مرحله «فناوری‌بنیان» (اتصال علم به بازار): در گام دوم، زیست‌بوم نوآوری ایران با تجاری‌سازی دانش، شکل‌گیری شرکت‌های دانش‌بنیان و زنجیره‌سازی میان فناوری و بازار تثبیت شد.

3. مرحله «قدرت‌بنیان» (عصر جدید حکمرانی): در الگوی جدید، هدف کشور دیگر صرفاً تولید یک محصول یا فناوری منفرد نیست. تمرکز اصلی بر خلق «قابلیت‌های پایدار ملی»، توسعه پلتفرم‌ها و زیرساخت‌های راهبردی و حکمرانی مؤثر بر فناوری‌های مرزی است.

در این همایش مطرح شد که زنجیره ارزش علم در ایران باید مسیر تکاملی جدیدی را طی کند:

«تولید فناوری – خلق نوآوری – ایجاد قابلیت – دستیابی به اقتدار ملی»

بر اساس این رویکرد، فناوری به معنای ساخت یک محصول بر پایه دانش است و زمانی به «نوآوری» تبدیل می‌شود که ارزش اقتصادی، اجتماعی یا سیاسی خلق کند. اما «قابلیت» گامی فراتر از نوآوری است؛ یعنی توانایی تکرارپذیر، پایدار و مقیاس‌پذیر برای طراحی، بهبود مستمر و شکل‌دهی به کل زنجیره ارزش یک فناوری. قدرت فناورانه ایران از اتکا به یک محصول یا استارتاپ منفرد به دست نمی‌آید، بلکه حاصل ایجاد همین قابلیت‌های کلان ملی است.

ماموریت‌های جدید برای بازیگران زیست‌بوم فناوری

در مدل «معماری نوین حکمرانی»، نقش تمامی ارکان زیست‌بوم نوآوری کشور بازطراحی شده است:

• دانشگاه‌ها: بازتعریف از «مرکز تولید مقاله و دانش» به «مرکز خلق قابلیت‌های راهبردی»، حل مسائل کلان کشور و تربیت رهبران فناوری‌های عمیق (Deep Tech).

• پارک‌های علم و فناوری: خروج از نقش ساده «محل استقرار شرکت‌ها» و تبدیل‌شدن به «پلتفرم‌های حکمرانی نوآوری» جهت پیوند زدن دولت، صنعت، دانشگاه و سرمایه‌گذاران.

• شتاب‌دهنده‌ها و سرمایه‌گذاران: عبور از حمایت‌های ابتدایی از استارتاپ‌ها و ورود به عرصه سرمایه‌گذاری بر روی فناوری‌های لبه دانش و توسعه قابلیت‌های ملی.

• دولت آینده‌نگر: تغییر نقش از یک «حامی و تسهیل‌گر ساده» به «معمار زیست‌بوم نوآوری»؛ با وظیفه تأمین زیرساخت‌های پردازشی، داده‌ای و آزمایشگاهی و همچنین تضمین بازار اولیه برای فناوری‌های راهبردی.

رونمایی از ۳ سند نقشه راه جدید

هم‌زمان با برگزاری این رویداد راهبردی، از سه سند متنی و پایه رونمایی شد تا چارچوب حقوقی و اجرایی این تحول در اختیار تمام فعالان و سیاست‌گذاران قرار گیرد:

1. نسخه به‌روزشده «قانون جهش تولید دانش‌بنیان»

2. «سند معماری نوین حکمرانی علم و فناوری کشور»

3. «مجموعه داده‌ها و دستاوردهای نشست‌های تخصصی»

این اسناد نشان می‌دهند که معاونت علمی با دست پر به میدان آمده تا زیست‌بوم دانش‌بنیان کشور را از یک مدل حمایتی سنتی، به یک موتور پیشران قدرت و امنیت ملی تبدیل کند.

۲۲۷۲۲۷