«فیلترینگ امنیت را بیشتر میکند» یکی از رایجترین استدلالهای موافقان محدودسازی اینترنت در کشور است؛ استدلالی که طی سالهای اخیر بهویژه هنگام وقوع حملات سایبری، بارها تکرار شده است. اما آیا شواهد فنی و تجربههای عملی این ادعا را تأیید میکنند؟ در این گزارش راستیآزمایی، مهمترین ادعاهای مطرحشده از سوی چهار کارشناس فناوری و امنیت سایبری در میزگرد خبرآنلاین را در کنار شواهد فنی و دادههای موجود بررسی میکنیم.
نگار علی– مدافعان فیلترینگ معتقدند محدودسازی اینترنت، مسدود کردن دسترسی کاربران به برخی سرویسها و حتی قطع اینترنت بینالملل، میتواند سطح امنیت سایبری کشور را افزایش دهد و از حملات هکری جلوگیری کند.
بررسی شواهد نشان میدهد تاکنون هیچ سند عمومی معتبری منتشر نشده که ثابت کند فیلترینگ بهتنهایی موجب افزایش امنیت سایبری شده است. در مقابل، مطالعات امنیت اطلاعات و تجربههای عملی نشان میدهد این سیاست میتواند پیامدهای ناخواستهای نیز ایجاد کند؛ از جمله افزایش استفاده از VPNهای ناشناس، تأخیر در دریافت بهروزرسانیهای امنیتی و گسترش سطح حمله. البته در برخی شرایط خاص، محدودسازی موقت بخشی از ترافیک شبکه ممکن است به مدیریت یک بحران امنیتی کمک کند، اما این موضوع با فیلترینگ گسترده و دائمی تفاوت دارد.
میلاد نوری، برنامهنویس، معتقد است فیلترینگ باعث شده میلیونها کاربر برای دسترسی به اینترنت از VPNها و نرمافزارهای ناشناس استفاده کنند؛ برنامههایی که بخشی از آنها آلوده به بدافزار هستند و دستگاه کاربران را به «زامبی» تبدیل میکنند. این ادعا از نظر فنی مبنای قابل قبولی دارد.
در امنیت سایبری سالهاست هشدار داده میشود که دانلود VPN از منابع نامعتبر، یکی از مهمترین مسیرهای آلودگی تلفن همراه به بدافزار است. بسیاری از این برنامهها مجوزهای گسترده دریافت میکنند، اطلاعات کاربران را جمعآوری میکنند یا حتی دستگاه را به بخشی از شبکههای موسوم به Botnet تبدیل میکنند.
وحید فرید، پژوهشگر امنیت شبکه، میگوید VPN که در بسیاری از کشورها ابزاری برای افزایش امنیت ارتباطات است، در ایران به دلیل اجبار کاربران به استفاده از نمونههای ناشناس، به یک تهدید امنیتی تبدیل شده است. این ادعا با اصول امنیت اطلاعات همخوانی دارد.
VPN ذاتاً فناوری ناامنی نیست؛ برعکس، شرکتها و سازمانها سالهاست از آن برای رمزنگاری ارتباطات استفاده میکنند. اما استفاده از VPNهای رایگان و ناشناس که هویت توسعهدهنده آنها مشخص نیست، یکی از مهمترین ریسکهای امنیتی محسوب میشود.
بنابراین مشکل، اصل فناوری VPN نیست، بلکه استفاده اجباری از نسخههای نامطمئن و غیرقابل اعتماد است.
حامد بیدی معتقد است تجربه سالهای اخیر نشان داده قطع اینترنت و سیاستهایی مانند «ایراناکسس» نتوانسته از وقوع حملات سایبری جلوگیری کند. شواهد موجود تا حد زیادی این ادعا را تأیید میکنند.
در سالهای گذشته، حملات سایبری متعددی علیه سامانههای داخلی، از جمله جایگاههای سوخت، نهادهای دولتی، شرکتهای خصوصی و زیرساختهای بانکی گزارش شده است؛ بخشی از این حملات در شرایطی رخ داده که محدودیتهای شدید اینترنت نیز برقرار بوده است.
از سوی دیگر، متخصصان امنیت سایبری تأکید میکنند مهاجمان در بسیاری از موارد از قبل به شبکه نفوذ کردهاند یا از مسیرهای داخلی حمله را ادامه میدهند؛ بنابراین قطع اینترنت الزاماً مانع ادامه حمله نمیشود.
رئیس اتحادیه کسبوکارهای مجازی میگوید تاکنون هیچ نتیجه مثبتی از منظر امنیت برای کسبوکارها مشاهده نشده و بخش خصوصی همچنان با چالشهای امنیتی روبهرو است. در سالهای اخیر حملات سایبری علیه شرکتهای اینترنتی و استارتاپهای ایرانی ادامه داشته و شواهد عمومی نشان نمیدهد فیلترینگ باعث کاهش این حملات شده باشد.
بررسی ادعاهای مطرحشده در این میزگرد نشان میدهد بیشتر استدلالها بر یک نکته مشترک تأکید دارند: امنیت سایبری با محدودسازی دسترسی کاربران به اینترنت لزوماً افزایش پیدا نمیکند.
در مقابل، بسیاری از کارشناسان امنیت اطلاعات معتقدند امنیت پایدار بیش از هر چیز به عواملی مانند:
وابسته است، نه صرفاً مسدودسازی دسترسی به سرویسهای اینترنتی.
بررسی ادعاهای مطرحشده در این میزگرد و مقایسه آنها با اصول پذیرفتهشده امنیت سایبری نشان میدهد هیچ شواهد معتبری وجود ندارد که ثابت کند فیلترینگ بهتنهایی امنیت سایبری را افزایش میدهد. در مقابل، کارشناسان حاضر استدلال کردند که محدودسازی اینترنت، کاربران را به استفاده از ابزارهای نامعتبر و فیلترشکنهای آلوده سوق میدهد، دریافت بهروزرسانیهای امنیتی را مختل میکند، مدیریت رخدادهای امنیتی را دشوارتر میسازد و حتی میتواند سطح حمله را گسترش دهد.
ادعای کلی مبنی بر اینکه «فیلترینگ، امنیت را بیشتر میکند» با شواهد فنی و استدلالهای ارائهشده در این میزگرد پشتیبانی نمیشود و دستکم در روایت کارشناسان حاضر، نتیجهای معکوس به همراه داشته است؛ از همین رو، این ادعا در چارچوب این راستیآزمایی «گمراهکننده» ارزیابی میشود.
۲۲۷۲۲۷
رئیس پلیس فتا خراسان رضوی با هشدار نسبت به افزایش سوءاستفاده مجرمان سایبری از سرویسهای خرید اعتباری، اعلام کرد کلاهبرداران با تماس تلفنی و دریافت کد تأیید ورود به حسابهای دیجیکالا و اسنپپی، از اعتبار مالی قربانیان برای خرید استفاده میکنند.
ٰرئیس اتحادیه کسبوکارهای مجازی با انتقاد از پیامدهای فیلترینگ بر تجارت الکترونیک، گفت این سیاست نهتنها دستاورد مثبتی برای کسبوکارها نداشته، بلکه همزمان با افزایش حملات سایبری، خسارتهای فنی و امنیتی گستردهای را به بخش خصوصی تحمیل کرده است.
مسئول فعالان فضای مجازی کهگیلویه و بویراحمد از آغاز فرایند ساماندهی فضای مجازی از هفته آینده خبر داد که در شورای عالی فضای تصویب شده است.
حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیسجمهور، از تغییر رویکرد این معاونت در حمایت از طرحهای فناورانه خبر داد و گفت از این پس، حمایتها دیگر بر اساس پروژههای منفرد نخواهد بود، بلکه برنامههایی که در چارچوب «پارادایم جدید»، مأموریتمحور و مبتنی بر اکوسیستم طراحی شده باشند، در اولویت قرار میگیرند. او همچنین اعلام کرد بخشی از زیرساختهایی که دولت چهاردهم برای این تحول آماده کرده بود، در جریان جنگ آسیب دیده است.
Δ