صنایع دستی خراسان رضوی؛ قربانی ناشناخته ماندن در بازارهای جهانی

خبرگزاری مهر، گروه استان ها – مرجانه حسین زاده: بار دیگر اهمیت هنری که قرن‌ها روایتگر فرهنگ، هویت و تاریخ ایران بوده، بیش از پیش نمایان می‌شود. خراسان رضوی به عنوان یکی از کهن‌ترین استان‌های کشور، با برخورداری از تنوع کم‌نظیر اقوام، فرهنگ‌ها و هنرهای بومی، جایگاه ویژه‌ای در تولید صنایع دستی ایران دارد. صدها هنرمند در شهرها و روستاهای این استان در رشته‌های مختلف مشغول فعالیت هستند و محصولاتی تولید می‌کنند که از نظر کیفیت، اصالت و ظرافت، قابلیت رقابت با نمونه‌های مطرح جهانی را دارند.

با وجود این ظرفیت بزرگ، بسیاری از هنرمندان و فعالان صنایع دستی معتقدند که محصولات ایرانی آن‌گونه که شایسته است در بازارهای جهانی معرفی نشده‌اند. در حالی که تجربه حضور در نمایشگاه‌های خارجی نشان داده مخاطبان کشورهای مختلف استقبال قابل توجهی از صنایع دستی ایران دارند، محدودیت در بازاریابی بین‌المللی، نبود برندینگ منسجم، کمبود دفاتر تجاری در کشورهای هدف و دشواری حضور مستمر در نمایشگاه‌های خارجی باعث شده بخش زیادی از این ظرفیت اقتصادی و فرهنگی مغفول بماند.

فعالان این حوزه بر این باورند که حمایت دولت از حضور هنرمندان در نمایشگاه‌های بین‌المللی، ایجاد بازارهای هدف صادراتی، توسعه زیرساخت‌های تجاری و معرفی گسترده صنایع دستی ایران در جهان می‌تواند زمینه‌ساز رونق تولید، افزایش صادرات و حفظ هنرهایی باشد که بخشی از هویت فرهنگی کشور را شکل می‌دهند. موضوعی که در روز ملی صنایع دستی، بیش از هر زمان دیگری نیازمند توجه و برنامه‌ریزی جدی است.

صادرات چمدانی صنایع دستی

سمیه روانخواه، معاون صنایع‌ دستی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌ دستی خراسان رضوی نیز در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: در حوزه صادرات ما مانعی نداریم، اتفاق آفر هم داریم، قانون مغفولی وجود دارد که تولیدکنندگان صنایع دستی از پیمان سپاری ارزی معافیت دارند، اما در بقیه کسب و کارها، فعالان آن کسب و کار باید یک تعهد ارزی به دولت بدهند، اما در حوزه صنایع دستی، تولیدکنندگان از این موضوع معاف هستند.

معاون صنایع‌ دستی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌ دستی خراسان رضوی افزود: در صنایع دستی به شرط اینکه میزان وزن یک کالا زیاد باشد به تعرفه های گمرکی نیازمند هستیم ولی اگر کالا، وزن کمی داشته باشد به آن کالا تعرفه گمرکی تعلق نمی گیرد لذا صادرات این صنعت چمدانی شده است.

وی در تشریح مزایا و معایب صادرات چمدانی گفت: یکی از محاسن صادرات چمدانی این است که از کالاهای صنایع دستی به عنوان مروج فرهنگ ایرانی استفاده بسیاری در دنیا می شود، یکی از مضرات این صادرات هم این است که در این‌گونه از صادرات، آمارها جایی ثبت نمی شود لذا سیاست‌گذاران نمی‌دانند چه میزان محصول از کشور خارج شده است.

روانخواه ادامه داد: ما در حمایت از فعالان صنایع دستی از هیچ کاری فروگذاری نخواهیم کرد، راه‌اندازی خانه‌های صنایع‌دستی، راه‌اندازی بازارچه های صنایع دستی در اماکن تاریخی و احیای رشته‌های منسوخ شده نظیر پلاس‌بافی، شعربافی و قفل سازی یکی از برنامه‌های اصلی ما برای ترویج رشته‌های مختلف صنایع دستی است، یکی از بهترین دستاوردهای ما در سال گذشته رشد ۳۷ درصدی صادرات صنایع‌دستی بود که امیدوارم امسال هم با برنامه هایی که داریم، بتوانیم رشد خوبی داشته باشیم.

ضرورت ایجاد دفاتر تجاری در کشورهای هدف به منظور صادرات

اسماعیل صمدی، تولیدکننده و فعال صنعت طلا و جواهر در خراسان رضوی در گفتگو با خبرنگار مهر در این باره اظهار کرد: به نظر من مهم‌ترین چالش امروز صنعت طلا، جواهر و صنایع دستی، نبود زیرساخت‌های پایدار برای صادرات و معرفی برندهای ایرانی در بازارهای بین‌المللی است.

تولیدکننده و فعال صنعت طلا و جواهر در خراسان رضوی افزود: ما در ایران از نظر طراحی، هنر، نیروی انسانی و توان تولید چیزی کمتر از بسیاری از کشورهای مطرح نداریم، اما در حوزه‌هایی مانند نقل و انتقالات مالی بین‌المللی، حضور در نمایشگاه‌های جهانی، برندینگ بین‌المللی و تسهیل فرآیندهای صادراتی با محدودیت‌هایی مواجه هستیم.

وی بیان کرد: از طرف دیگر نوسانات اقتصادی و عدم پیش‌بینی‌پذیری بازار باعث می‌شود بسیاری از تولیدکنندگان به جای توسعه بازارهای صادراتی، درگیر مسائل روزمره کسب‌وکار شوند.

صمدی با تاکید بر ضرورت حمایت از تولیدکنندگان واقعی صنایع دستی گفت: باید از برندهای فعال در حوزه صادرات حمایت بیشتری بشود، ایجاد دفاتر تجاری در کشورهای هدف، تسهیل حضور در نمایشگاه‌های بین‌المللی، توسعه زیرساخت‌های مالی و بانکی و همچنین آموزش تخصصی صادرات می‌تواند مسیر را برای فعالان این حوزه هموارتر کند.

باید به سمت ساخت برند ملی حرکت کنیم

تولیدکننده و فعال صنعت طلا و جواهر در خراسان رضوی گفت: همچنین باید نگاه ما از فروش محصول به ساخت برند ملی تغییر کند. زمانی که برندهای ایرانی در سطح منطقه و جهان شناخته شوند، صادرات نیز به شکل طبیعی رشد خواهد کرد.اسماعیل صمدی ادامه داد: با وجود همه چالش‌ها، من معتقدم آینده صنعت طلا و جواهر ایران بسیار روشن است و اگر تولیدکنندگان، دولت و نهادهای مرتبط در یک مسیر مشترک حرکت کنند، می‌توانیم سهم بسیار بیشتری از بازارهای منطقه و جهان داشته باشیم.

صنایع دستی ما در دنیا شناخته شده نیستند

الهه ضمیری، تولیدکننده ترمه و فعال صنایع دستی خراسان رضوی نیز در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: امروز مردم درگیر مسائل اقتصادی بسیاری هستند و صنایع دستی هم نیاز روز مردم نیست، لذا در بهترین حالت اولویتِ چهارم و پنجم مردم است بنابراین مشتری کمی دارد.

تولیدکننده ترمه و فعال صنایع دستی خراسان رضوی که در بیش از ۸۰ نمایشگاه داخلی و خارجی شرکت داشته است، گفت: متاسفانه در داخل کشور کسی زیاد به صنایع دستی اهمیت نمی دهد، یعنی کالاهای صنایع دستی شناخته شده نیستند، ما نیاز به حمایت از فعالان صنایع دستی داریم، برای دیده شدن این کالاها در بازارهای خارجی نیاز به تبلیغ و بازارسازی داریم اما محصولات ما در دنیا شناخته شده نیست.

علاقه مردم دیگر کشورها به صنایع دستی ایرانی

وی با تاکید بر اینکه مردم دیگر کشورها به محصولات ایران علاقه بسیاری دارند، گفت: در اولین حضورم در نمایشگاه عراق متوجه شدم چقدر مردم این کشور به دوخت‌های سنتی ما علاقه‌مند هستند، در نمایشگاه های بعدی ام به این کشور، چون محصول ما شناخته شده بود، دیگر همه دنبال ترمه ما بودند و این دوخت‌های سنتی در آن نمایشگاه مورد اقبال بسیاری قرار گرفت.

ضمیری با اشاره به اینکه مسیر صادرات ما به کشور عراق سهل و راحت است، گفت: این کار تنها نیاز به همت دارد، چرا که پول ما ریال است و پول آنان دینار و برای آن ها خرید کردن از ما دشوار نیست.ضرورت ایجاد بازارچه های دائمی صنایع دستی

تولیدکننده ترمه و فعال صنایع دستی خراسان رضوی اظهار کرد: ما باید بازارچه های دائمی زیادی در حوزه صنایع دستی در کشور داشته باشیم که وقتی از کشورهای عربی به ایران و علی‌الخصوص مشهد می آیند از این بازارچه ها خرید کنند، همچنین اینکه خیلی از ارگان ها در طول سال به کارمندان‌شان بن خرید می دهند، مسئولان این ارگان‌ها می توانند برای این بن از محصولات هنرمندان صنایع دستی بهره ببرند تا از تولید داخلی هم حمایت شود.