صندوقی که قرار بود قُلَک امن معلمان باشد، امروز به هلدینگی پیچیده با سرمایههای میلیاردی بدل شده؛ اما فاصله میان وعده «پشتوانه بازنشستگی» و واقعیت «بازدهی ناچیز و تردیدهای مالی» حالا به مهمترین پرسش فرهنگیان تبدیل شده است: آیا سرمایهای که سی سال پسانداز کردهاند هنوز امنیت دارد، یا در گرداب اقتصاد بیثبات کشور گرفتار شده است؟
فهرست محتوا
سرمایه معلمان در معرض ریسکهای اقتصادی
نقش صندوق در رفاه و منزلت معلمان
راه آینده؛ شفافیت، اصلاحات و سرمایهگذاری هدفمند
آینهای از اقتصاد ایران
گسترش نیوز: صندوق ذخیره فرهنگیان طی ۳۰ سال گذشته به یکی از مهمترین نهادهای مالی وابسته به جامعه معلمان بدل شده است؛ نهادی که قرار بود نقش یک پشتوانه مطمئن برای فرهنگیان در دوران بازنشستگی را ایفا کند، اما به مرور مسیر فعالیتش از یک صندوق پسانداز ساده فاصله گرفت و به یک مجموعه اقتصادی بزرگ با دهها شرکت زیرمجموعه و میلیاردها تومان دارایی تبدیل شد. همین گستردگی فعالیت، تأثیرات صندوق را از سطح زندگی فردی معلمان فراتر برده و آن را به یکی از بازیگران مهم در اقتصاد بخش عمومی کشور تبدیل کرده است.
منابع صندوق از دو محل تأمین میشود؛ سهم ماهانه فرهنگیان و کمکهای تکلیفی دولت. این منابع در شرکتهای تولیدی، خدماتی و مالی سرمایهگذاری میشود و طبیعی است که سود یا زیان این فعالیتها مستقیماً دارایی معلمان را تحت تأثیر قرار دهد. در سالهای اخیر، فشار تورمی، تحریمهای خارجی و نوسانات شدید اقتصادی باعث شده بازدهی بسیاری از سرمایهگذاریها کمتر از تورم باشد.
بخش قابلتوجهی از فرهنگیان معتقدند ارزش آورده آنها در صندوق، متناسب با شرایط اقتصادی افزایش نیافته و در نتیجه، قدرت خرید پساندازشان کاهش پیدا کرده است. همین مسئله زمینهای برای تضعیف اعتماد اعضا ایجاد کرده؛ اعتمادی که پیش از این نیز با انتشار برخی پروندههای تخلف مالی ضربه خورده بود.
با وجود تمام چالشها، نمیتوان کارکردهای مثبت صندوق را نادیده گرفت. در ساختار اقتصادیای که حقوق معلمان معمولاً پایینتر از بسیاری از مشاغل تخصصی است، وجود نهادی که بتواند سرمایههای خرد را تجمیع و در طرحهای بزرگ اقتصادی وارد کند، فرصت مهمی برای ایجاد ثروت جمعی به شمار میرود.
سودهای سالانه—حتی اگر کمتر از انتظار باشد—برای بسیاری از بازنشستگان فرهنگی نقش مکمل درآمد را دارد و بخشی از هزینههای روزمره آنها را پوشش میدهد. از سوی دیگر، مشارکت جمعی در صندوق، نوعی هویت اقتصادی مشترک میان فرهنگیان ایجاد کرده که به ارتقای جایگاه اجتماعی و احساس همبستگی آنان کمک میکند.
اما همین اهمیت اجتماعی باعث میشود هرگونه ناکارآمدی یا فساد احتمالی، اثر مضاعفی بر ذهنیت فرهنگیان داشته باشد. پروندههای مطرحشده در سالهای گذشته نشان داد که نبود شفافیت و نظارت، چگونه میتواند سرمایههای چند ده ساله فرهنگیان را با خطر مواجه کند و اعتماد عمومی را کاهش دهد.
آینده صندوق ذخیره فرهنگیان وابسته به اصلاحات ساختاری و بازنگری جدی در شیوه مدیریت آن است. کارشناسان سه محور اصلاحی را ضروری میدانند:
۱. تقویت نظارت و حسابرسی مستقل
بازگشت اعتماد فرهنگیان بدون استقرار نظام نظارت قوی و گزارشدهی شفاف ممکن نیست. صندوق باید بهصورت دورهای صورتهای مالی خود را منتشر و امکان نظارت عمومی را فراهم کند.
۲. جهتدهی سرمایهگذاریها به نیازهای واقعی فرهنگیان
سرمایهگذاری در بخشهایی مانند مسکن، بیمه تکمیلی، خدمات رفاهی و درمانی میتواند اثر مستقیم و ملموسی بر زندگی معلمان داشته باشد و به جای سودهای غیرقابل پیشبینی، رفاه واقعی ایجاد کند.
۳. ایفای نقش واقعی دولت در تقویت صندوق
بالا بودن تورم و ناپایداری اقتصاد سبب شده صندوق بدون حمایت دولت نتواند ارزش دارایی اعضا را حفظ کند. پرداخت سهم تکلیفی دولت و ایجاد پشتوانه قانونی برای مصون ماندن دارایی فرهنگیان از بحرانهای کلان اقتصادی، از ضروریات ادامه فعالیت صندوق است.
صندوق ذخیره فرهنگیان در واقع بازتابی از وضعیت کلی اقتصاد ایران است؛ اقتصادی که درگیر تورم، بیثباتی و ضعف مدیریتی میباشد. همانگونه که اقتصاد کشور نیازمند اصلاحات بنیادی است، صندوق نیز برای تبدیل شدن به پشتوانهای مطمئن برای فرهنگیان، به بازنگری اساسی در مدیریت، شفافیت و شیوه سرمایهگذاری نیاز دارد.
گسترش نیوز
اقتصاد
سرنوشت میلیاردها تومان پسانداز معلمان؛ آینده چه میشود؟
بانک و بیمه
کدخبر: 364989
امیر خیرخواهان
۱۴۰۴/۰۹/۰۱ ۰۷:۰۰:۰۰
در حالی که عبدالناصر همتی وقوع ابرتورم در ایران را منتفی دانسته، تداوم تورم بالا، کسری بودجه، افت درآمدهای نفتی، کاهش تولید و تشدید تنشهای خارجی همچنان نگرانیها درباره آینده اقتصاد ایران را افزایش داده است. مهدی پازوکی، اقتصاددان، هشدار میدهد در صورت ادامه تنشهای خارجی و ناترازیهای داخلی، اقتصاد ایران میتواند به سمت ابرتورم حرکت کند و حتی در سناریویی خطرناک با تورم سالانه بالای ۶۰۰ درصد و سقوط شدید ارزش ریال مواجه شود.
با ادامه فشارهای تورمی بر معیشت خانوارها، موضوع حقوق و دستمزد کارگران بار دیگر به یکی از محورهای مهم مباحث اقتصادی مجلس تبدیل شده است؛ محمد سراج، نماینده تهران، با اشاره به افزایش قابلتوجه دستمزد در سال جاری گفت در صورت تداوم روند افزایش قیمتها، امکان بازنگری در دستمزد کارگران در طول سال نیز میتواند مورد توجه قرار گیرد؛ هرچند به گفته او، توان بنگاهها و جلوگیری از افزایش بیکاری نیز باید همزمان در تصمیمگیری درباره حقوق کارگران لحاظ شود.
معاون اول رئیسجمهوری با تأکید بر اینکه دولت موضوع معیشت مردم را در شرایط اقتصادی فعلی فراموش نکرده است، از احتمال افزایش مبلغ کالابرگ الکترونیکی خبر داد و گفت قرار بوده اعتبار کالابرگ متناسب با افزایش قیمت کالاها افزایش پیدا کند؛ محمدرضا عارف با اشاره به عذرخواهی دولت از مردم بابت تأخیر در تحقق این وعده، ابراز امیدواری کرد افزایش مبلغ کالابرگ در هفتههای آینده عملیاتی شود.
الگوی مصرف بنزین در ایران برخلاف تصور رایج، فقط به تفاوت درآمدی میان دهکها محدود نمیشود و درون هر دهک نیز شکاف قابلتوجهی میان خانوارهای کممصرف و پرمصرف وجود دارد. در سال ۱۴۰۳ حدود ۷۴ درصد خانوارهای دهک اول هیچ بنزینی مصرف نکردهاند، اما ۱۰ درصد پرمصرف همین دهک ماهانه بیش از ۱۵۰ لیتر بنزین مصرف کردهاند؛ آماری که نشان میدهد سیاستگذاری درباره قیمت بنزین صرفاً بر اساس دهک درآمدی، نمیتواند تصویر دقیقی از الگوی مصرف و میزان برخورداری خانوارها از یارانه انرژی ارائه دهد.
Δ