پاسداشتی برای معمار نغماتِ بومی و پاسدار نیم‌قرن هویت گویشی

به گزارش خبرنگار میراث‌آریا: آیین نکوداشت استاد سید جعفر سید در شامگاه جمعه ۲۲ خرداد ۱۴۰۵، فراتر از یک تجلیل ساده، به کنشگریِ منسجمِ فرهنگی برای بازخوانی هویتِ شهری تبدیل شد که ریشه‌ای سه‌هزارساله در لایه‌های تمدن ارجان دارد. رویدادی که به همت گروه فرهنگی‌اجتماعی «صفای بهبهان» و با همراهی انجمن موسیقی و اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی رقم خورد تا نشان دهد سرمایه‌های نمادین این خاک، هرگز در انزوا غریب نخواهند ماند. عقربه‌های ساعت که به وقتِ قدرشناسی رسید، تالار آفاق لبالب از جمعیتی شد که آمده بودند تا ثابت کنند «بی‌تفاوتی»، سهمِ مردمِ این دیار نیست.

از چنگ‌نوازانِ باستان تا زخمه‌های امروز

مراسم با طنینی از ریشه‌های تاریخی آغاز شد. امیرمنصور صفوت، رئیس انجمن موسیقی بهبهان، با گره‌ زدنِ نام استاد سید به پیشینه‌ی درخشانِ موسیقی ارجان و یادکرد از تبارِ تاریخی موسیقی‌دانانِ این دیار نظیر «ابراهیم و اسحاق موصلی»، بر یک نکته کلیدی پای فشرد. او با تقدیر از پژوهش‌های استاد تدینی در روشن ساختن این پیشینه، از بزرگان دیگری چون لوطی حسین، محمدعلی نکیسا، درویش نکیسا، محمدعلی قوامی و محمدشفیع رشیدی یاد کرد و گفت: سید جعفر سید، پلِ پیوندِ سنت‌های موسیقایی گذشته با موسیقیِ پس از انقلاب و نسل‌های جدید است. نقش محوری ایشان در حفظ پیوستگی این سنت‌ها و انتقال پویای آن، به‌ویژه در دهه‌ی ۷۰ و با گروه چکاوک، جریانی ماندگار در موسیقی محلی ما ایجاد کرد.

او مدیریتِ با پشتوانه و مدبرانه‌ی استاد سید در انجمن موسیقی را نمونه‌ای درخشان از پیوندِ هنر و تعهد دانست؛ استادی که با وجود کوله‌باری از تجربه، هنوز خود را در مسیر یادگیری می‌داند.

کنشگری؛ پادزهری برای بی‌تفاوتی یک شهر

در ادامه، فرزاد صدری، نویسنده و کنشگر فرهنگی، پشت تریبون رفت تا از دغدغه‌های نهفته در پشت پرده‌ی این آیین سخن بگوید.

او با تاکید بر اینکه نکوداشت مفاخر نه یک تشریفات، بلکه یک «ضرورت اجتماعی» است، تصریح کرد: کنشگری اجتماعی یعنی اجازه ندهیم بی‌تفاوتی به سکه‌ی رایج شهرمان تبدیل شود؛ چرا که بی‌تفاوتی، غبار مرگ بر آیینه‌هاست. ما آماده‌ایم با کنشگریِ مستمر، هزینه‌ی فراموشی را بالا ببریم و نگذاریم سرمایه‌های نمادین در انزوای خانه‌هایشان غریب بمانند.

صدری با قدردانی از اداره فرهنگ و ارشاد، به اهمیت پیوندِ میان «صنعت و فرهنگ» اشاره کرد و حضور حامیانی چون مهندس عبدالهی‌زاده (مدیریت کارخانه سیمان بهبهان)، و فرهیختگانی چون عطاءالله برکت و محمدجواد حق‌بین را نمونه‌ای هوشمندانه از مسئولیت اجتماعی دانست که می‌تواند حالِ بدِ جامعه را به حالِ خوب بدل سازد.

پیشکسوتان؛ روشنایِ راهِ فردا

مهدی شجاعی، رئیس اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی بهبهان، سخنران بعدی مراسم بود که حضور پرشور مردم را خون تازه در رگ‌های هویت شهر خواند. او با ستایش از اقدام جسورانه و خلاقانه گروه «صفای بهبهان»، پیشکسوتان را مفصلِ پیوندِ دیروز و امروز دانست و گفت: اساتید ما در زمانه‌های پرفشار، هنرِ دیروز را صبورانه حفظ کردند و به امروز رساندند تا روشنای راهِ فردا باشد.
شجاعی با ادای احترام به معمارانِ فقید موسیقی بهبهان، یاد اساتید درگذشته «شنبه نصیریان‌پور»، «شنبه پیروزه»، «احمد زمانی» و «سعید غلامحسین‌پور» را گرامی داشت و بقای میراث امروز را وامدار صبوری و پنجه‌های هنرآفرین آنان دانست.

روایتِ نیم‌قرن برادری هنری و تجلیِ آواها

یکی از بخش‌های عاطفی مراسم، بازخوانی روایت حسین تجلی (پژوهشگر و صدایِ ماندگار موسیقی گویشی) از رفاقتِ دیرینه‌اش با «آسید جعفر» بود. او از خاطره‌ای دور در مسجد «الله» گفت؛ روزی که نوحه‌ی ساخته‌ی سید جعفر را در مسجد خواند و طنینِ آن، تبِ شدیدِ استاد را فرونشاند. تجلی همچنین به ضبط قطعه‌ی خاطره‌انگیز «نرگس شهلا» برای رسانه ملی و افتخارآفرینی‌های مشترکشان با گروه «آریاگان» در جشنواره‌های بین‌المللی رضوی، پیامبر مهربانی و جشنواره نواحی کرمان اشاره کرد؛ مسیری که در آن شانه به شانه برای اعتلای نام بهبهان کوشیده‌اند.

موسیقی؛ تپشِ زنده‌ی هویت یک اقلیم

سپس امیرحسین سید، نوازنده، خواننده و فرزند استاد، با کلامی سرشار از صمیمیت به ایراد سخن پرداخت. او نخستین هنر پدرش را نه ساز او، بلکه «صداقت و بی‌ادعایی» او دانست و با اشاره به سال‌ها آموزش رایگانِ موسیقی توسط پدرش، آن را رسالتی بی‌چشمداشت خواند: پدرم برای حفظ موسیقی گویشی، در حقیقت روح گویش بهبهانی را زنده نگه داشت. اگر گویش، هویت یک اقلیم است، موسیقی آن، تپشِ زنده‌ی این هویت است.

او با اشاره به تلاش‌های ناکامِ دهه‌ی گذشته برای برگزاری بزرگداشت پدرش، با تشکر از برگزارکنندگان گفت: نمی‌دانم صدری و صفای بهبهان چگونه توانستند پدر را راضی به این کار کنند، اما بسیار خوشحالم که این اتفاق سرانجام رخ داد.

سید نیز سخن خود را با یادِ «شنبه‌های آوازِ بهبهان» و طلب مغفرت برای آنان به پایان برد.

طنین کلام پیر دیر موسیقی: صیانت از حافظه‌ی شنیداری شهر

نوبت که به صاحبِ شب رسید، تالار به احترام ایستاد. استاد سید جعفر سید با همان تواضع و متانتی که امضای همیشگی اوست، سخنانش را با بزرگداشت نام نام‌آورانِ سفرکرده‌ی موسیقی گویشی آغاز کرد. او خاموشیِ هر صدای اصیل را گزندی جبران‌ناپذیر به حافظه‌ی شنیداری فرهنگ شهر دانست و با ذکر نام و یاد مفاخر بزرگی چون «لوطی صادق صابری»، «برادران نکیسا»، «محمدعلی‌خان قوامی» (از شاگردان علینقی‌خان وزیری)، «بهمن یار»، «سعید غلامحسین‌پور» و «مهدی حق‌پرست»، حقِ تاریخی آنان را بر گردن هنر منطقه ادا کرد.

استاد سید با گرامی‌داشت یاد برادر فقیدش، «سید محمد سید» (شاعر برجسته گویش بهبهانی)، بر ضرورتِ نگاهبان بودنِ نسلِ امروز تاکید کرد و گفت: حفظ گویش محلی، نه از سرِ تعصب منطقه‌ای، بلکه صیانت از بخشی از تنوع فرهنگی و غنایِ ایران‌زمین است.

او در انتها با قدردانی عمیق از برگزارکنندگان رویداد و گروه «صفای بهبهان»، حضور مردم و یاوران را گواهی بر زنده بودن ریشه‌های فرهنگی این کهن‌دیار دانست.

چنگ‌نواز ارجان؛ نمادی از تداوم سه هزارساله

نقطه عطف این آیین شکوهمند، لحظه‌ی اهدای تندیس منحصربه‌فرد «چنگ‌نواز ارجان» به استاد سید جعفر سید بود؛ تندیسی چوبی که توسط هنرمند خلاق، استاد مهدی روحی‌پور، بر اساس نگاره‌های باستانی جام ارجان تراشیده شده بود تا پیوند تاریخی استاد را به عنوان «مفصل تداوم» هنر این دیار آشکار کند. همچنین لوح‌های تقدیر زیبایی که به عطر تاریخ مینیاتورهای ارجان آراسته شده بودند، به پاس تعهد و مسئولیت اجتماعی به حامیان دلسوز برنامه تقدیم شد.

این نکوداشت، تنها یک آیینِ گذرا نبود؛ بیدارباشی بود برای شهری که می‌خواهد با تکیه بر مفاخرش، از رخوتِ حالِ بد، به سمت پویاییِ حالِ خوب حرکت کند.

انتهای پیام/